محمّد میرکیانی: نویسندهٔ بازنویسی داستان «حکیم و کشتی»
بازنویسی چیست و محمّد میرکیانی چگونه آن را انجام میدهد؟
حتماً برای شما پیش آمده که یک داستان بلند و قدیمی را بخوانید و بعضی کلمههایش برایتان سخت یا بیمعنی باشد. بازنویسی یعنی همان داستان را با واژههای امروزی و روانتر دوباره بنویسیم، بدون اینکه اصل ماجرا یا پیام آن عوض شود. محمّد میرکیانی مانند پلی میان داستانهای کهن فارسی و بچههای امروز است. او قصههایی از کتابهایی مثل «کلیله و دمنه»، «مرزباننامه» و «مثنوی معنوی» را انتخاب میکند و با زبانی ساده و خندهدار برای بچههای ۱۱ تا ۱۲ ساله بازنویسی میکند.
در داستان «حکیم و کشتی»، او از یک حکایت کوتاه و پرمعنی استفاده کرده است. این داستان دربارهٔ دانشمندی است که سوار کشتی میشود و به ملوانها درس دستور زبان میدهد، اما خودش نمیتواند شنا کند. میرکیانی این داستان را بدون کم و زیاد کردن اصل حکایت، آنقدر جذاب نوشته که انگار خودش آن را ساخته است.
| داستان کهن | بازنویسی محمّد میرکیانی |
|---|---|
| واژههای دشوار مانند «دریا» به جای «یم»، «کشتی» به جای «سفینه» | همهٔ کلمهها روان و امروزی هستند |
| جملات بلند و پیچیده | جملات کوتاه و خواناتر |
| مخاطب بزرگسالان | مناسب دانشآموزان دورهٔ اول متوسطه و ششم ابتدایی |
داستان «حکیم و کشتی» چه ربطی به زندگی ما دارد؟
حتماً در کلاس یا حیاط مدرسه دیدهاید که بعضی دوستانتان در درس ریاضی یا علوم خیلی خوب هستند، اما مثلاً در زنگ ورزش نمیتوانند طناب بپرند یا دوچرخه سواری کنند. در داستان «حکیم و کشتی»، حکیم (دانشمند) به ملوانها نگاه میکند و میگوید: «شما نصف عمرتان را بیهوده گذراندهاید چون دستور زبان بلد نیستید!» اما وقتی کشتی توفانی میشود و حکیم از ترس غرق شدن گریه میکند، ملوان میگوید: «ای دانشمند، حالا تو که شنا بلد نیستی، تمام عمرت را بیهوده گذراندهای!»
این داستان به ما یاد میدهد که هر کسی یک استعداد دارد. ممکن است تو در درس خواندن عالی باشی، اما دوستت در آشپزی یا نقاشی خیلی خوب باشد. هیچ کس نباید به خاطر نداشتن یک مهارت، دیگران را مسخره کند. محمّد میرکیانی این حکایت را طوری بازنویسی کرده که انگار در همان کلاس خودمان دارد اتفاق میافتد. برای مثال، اگر کسی بلد نباشد با کامپیوتر کار کند، به این معنی نیست که آدم بیسوادی است. شاید او در نواختن ساز یا فوتبال خیلی خوب باشد.
سه پرسش و پاسخ دربارهٔ محمّد میرکیانی و داستان حکیم و کشتی
پاسخ: نه، اصلاً این طور نیست. نویسندهٔ بازنویسی مثل یک آشپز ماهر است که با همان مواد اولیه، غذایی تازه و خوشمزهتر درست میکند. محمّد میرکیانی همیشه نام نویسندهٔ اصلی یا نام کتاب کهن را در ابتدای داستانش مینویسد و این کار او یک هنر است، نه دزدی.
پاسخ: خیلی از داستانهای کهن را میتوان خواند، اما بعضی از آنها کلمههای سختی دارند که درک مطلب را سخت میکند. مانند این است که بخواهی با یک نقشهٔ خیلی قدیمی شهر را پیدا کنی. محمّد میرکیانی مانند یک راهنما، مسیر را برایت هموار میکند تا هم لذت ببری و هم درس بگیری.
پاسخ: این داستان به ما یاد میدهد که هیچ وقت خود را از همه بالاتر نبینیم. فرض کن در مسابقهٔ علمی مقام اول آوردهای، اما نمیتوانی بند کفشت را درست ببندی. هر کسی نقاط ضعفی دارد. بهتر است به جای تحقیر دیگران، از آنها کمک بخواهیم و به تواناییهایشان احترام بگذاریم.