نیکنامی: معروف بودن به خوبی و نیکی
نیکنامی از چه چیزهایی درست میشود؟
نیکنامی یکشبه به دست نمیآید، مثل ساخت یک قلک که هر روز یک سکه در آن میاندازیم. هر کار خوب و کوچکی که انجام میدهیم، یک سکه به قلک نام نیکمان اضافه میکند. در ادامه سه تا از مهمترین کارهایی که نام ما را نیکو میکند، در قالب جدول میبینیم.
| رفتار نیک | معنی ساده | مثال در زندگی دانشآموز |
|---|---|---|
| راستگویی | همیشه حقیقت را گفتن، حتی اگر ترس داشته باشی | وقتی خطا کردی و ناخواسته لیوان آب همکلاسی را ریختی، خودت بگو: «ببخشید من این کار را کردم.» |
| کمک به دیگران | بدون چشمداشتن پاداش، دست نیازمندان را گرفتن | کیف کودکی را که در حیاط مدرسه زمین خورده، جمع کردن و به او کمک کردن برای بلند شدن |
| مسئولیتپذیری | انجام دادن کارهایی که به عهدهی ما گذاشته شده | هر روز سرِ ساعت معین، دفتر مشق را به معلم نشان دادن و تکالیف را سرموقع انجام دادن |
در مدرسه و خانه چطور نیکنام شویم؟
فرض کن توی کلاس، دو نفر از دوستانت یک خودکار قشنگ گم کردهاند. یکی مدام دیگران را مقصر میداند اما نفر دوم با آرامش کمک میکند تا خودکار را پیدا کنند. به نظر تو کدام یک در یاد دیگران خوب میماند؟ نمونهٔ عینی دیگر: در زنگ ورزش، وقتی تیم شما میبازد، آیا فریاد میزنی «داور اشتباه کرد» یا میگویی «دفعهٔ بعد بیشتر تمرین میکنیم»؟ دانشآموزی که حتی در باخت هم بزرگواری نشان میدهد، نامش در قلب بقیه حک میشود. در خانه هم اگر بیآنکه کسی بگوید، کیف کمکهای اولیه را مرتب کنی یا به خواهر کوچکترت در درس خواندن کمک نمایی، پدر و مادرت به دیگران میگویند: «فرزند ما بسیار باوجدان است.» این همان نیکنامی است.
سه پرسش چالشی دربارهٔ نیکنامی
پاسخ: نه، نیکنامی مثل یک دفتر مشق نیست که اگر یک برگ آن چرک شد، تمام دفتر دور ریخته شود. آدمها گاهی خطا میکنند. مهم این است که از رفتار خود پشیمان شوند، عذرخواهی کنند و سعی کنند جبران نمایند. دانشآموزی که قبلاً دروغ میگفت، میتواند از فردا راستگو باشد و کمکم نام نیک خود را بازسازی کند.
پاسخ: حتماً! گاهی بهترین کارهای ما را هیچکس نمیبیند. مثلاً وقتی در حیاط خلوت مدرسه، یک تکه کاغذ را از روی زمین برمیداری و میاندازی در سطل زباله، شاید کسی متوجه نشود. اما تو نام نیک خود را در پیشگاه وجدانت ساختی. به تدریج این عادتهای پنهان، تو را تبدیل به آدمی میکنند که دیگران بدون اینکه دلیلش را بدانند، به او اعتماد دارند.
پاسخ: ممکن است کسی فقط به خاطر صدای بلندش یا کارهای عجیبش معروف باشد، ولی نامش نیکو نباشد. مثلاً دانشآموزی که سر کل شلوغ میکند و همه او را میشناسند، شاید معروف باشد اما کسی دوست ندارد همراه او باشد. اما نیکنامی یعنی دیگران تو را به خاطر مهربانی، راستی و یاریرسانی دوست داشته باشند و از ته دل بگویند: «چه خوب است کاش همه مثل او بودند.»