بازیگردان رسانهای: کیست و چه میکند؟
بازیگردانان را بهتر بشناسیم: انواع و اقسام
بازیگردانان رسانهای همه یک جور نیستند. آنها بسته به نوع رسانه و هدفی که دنبال میکنند، متفاوت عمل میکنند. درک این انواع مختلف، اولین قدم برای شناسایی نقش آنهاست.
| نوع بازیگردان | توضیح و مسئولیت | مثال ملموس |
|---|---|---|
| سردبیر یا مدیر تولید | کل فرآیند تولید یک خبر یا برنامه را رهبری میکند. تصمیم میگیرد کدام خبر مهم است، چگونه نوشته شود و در کجای صفحه یا برنامه قرار گیرد. | سردبیر روزنامهٔ مدرسه که تصمیم میگیرد گزارش مسابقهٔ فوتبال در صفحهٔ اول باشد یا مصاحبه با معلم جدید. |
| کارگردان برنامه | در تلویزیون یا سینما، بر تصویربرداری، بازیگران، نور و صدا نظارت میکند تا داستان دقیقاً طبق نظر او روایت شود. | کارگردان یک سریال پربیننده که تصمیم میگیرد صحنهٔ قهرمانی چگونه فیلمبرداری شود تا احساس غرور را منتقل کند. |
| الگوریتمهای پلتفرم | یک بازیگردان نامرئی دیجیتال! کدهای کامپیوتری که تصمیم میگیرند کدام پستها را در صفحهٔ اصلی شبکههای اجتماعی به تو نشان دهند. | الگوریتم اینستاگرام که ویدیوهای خندهدار را بیشتر به تو نشان میدهد چون میداند وقت بیشتری روی آنها میگذاری. |
| صاحب یا سرمایهگذار رسانه | بهطور غیرمستقیم با تأمین بودجه و تعیین خطمشی کلی، جهتگیری محتوای رسانه را تعیین میکند. | شرکتی که یک شبکهٔ تلویزیونی را میخرد و از مدیران میخواهد بیشتر به موفقیتهای اقتصادی کشور بپردازند. |
ابزارهای بازیگردان: چگونه پیام را شکل میدهند؟
بازیگردانان برای تأثیرگذاری بر مخاطب از ابزارهای گوناگونی استفاده میکنند. این ابزارها همان چیزهایی هستند که ما هر روز در پیامهای رسانهای میبینیم و میشنویم، اما شاید متوجه نقش مهم آنها نباشیم.
برخی از مهمترین این ابزارها عبارتند از:
انتخاب و حذف2: اولین و قویترین ابزار است. بازیگردان تصمیم میگیرد چه خبری را پوشش دهد و از چه خبری چشمپوشی کند. مثلاً اگر تمام اخبار یک شبکه دربارهٔ پیشرفت ورزش باشد و به مشکلات محیطزیست نپردازد، ما تصویری ناقص و مثبت از جامعه دریافت میکنیم.
قاببندی3: یعنی یک موضوع از چه زاویهای نشان داده شود. تصور کن دو خبرنگار دربارهٔ یک تظاهرات گزارش میدهند. یکی بر روی تعداد زیاد معترضان و خواستههای آنها تمرکز میکند ($\text{قاب: "اعتراض مردمی"}$) و دیگری فقط بر چند مورد درگیری حاشیهای ($\text{قاب: "هرج و مرج"}$). هر دو واقعیت را گزارش میدهند، اما تأثیر کاملاً متفاوتی ایجاد میکنند.
ترتیب و اولویت: قرار دادن یک خبر در تیتر اصلی صفحهٔ اول روزنامه یا دقیقهٔ اول خبر تلویزیون، به ما میگوید که این مهمترین رویداد روز است. حتی اگر از نظر ما چندان مهم نباشد.
عکس، موسیقی و جلوههای ویژه: این ابزارها مستقیماً بر احساسات ما تأثیر میگذارند. یک عکس از چهرهٔ غمگین یک کودک در مناطق جنگزده، تأثیر بسیار قویتری از خواندن آمار تلفات دارد. موسیقی هیجانانگیز در گزارش یک افتتاحیه، حس موفقیت را القا میکند.
از کلاس درس تا صفحهٔ موبایل: مثالهای عینی بازیگردانی
بیا با چند مثال از محیط اطراف، نقش بازیگردان را واضحتر بررسی کنیم:
مثال ۱: گروه کلاسی در شبکههای اجتماعی: فرض کنید شما مسئول صفحهٔ اینستاگرامی کلاس خود هستید. شما یک بازیگردان رسانهای هستید! تصمیم میگیرید از کدام فعالیتهای کلاس عکس بگذارید (انتخاب). آیا فقط عکسهای جشن و شادی را منتشر میکنید یا مشکلاتی مثل امتحان سخت را هم نشان میدهید (قاببندی)? با چه هشتگهایی پست را همراه میکنید? همهٔ اینها تصویری خاص از کلاس شما برای دیگران میسازد.
مثال ۲: گزارش ورزشی مدرسه: دانشآموزی که برای سایت مدرسه گزارش مسابقهٔ والیبال را مینویسد. اگر او فقط از تیم برنده عکس بیندازد و صحبتهای کاپیتان آنها را بنویسد، تیم بازنده را حذف کرده است. اگر به تلاش و روحیهٔ ورزشکاری هر دو تیم بپردازد، قاب متفاوتی ساخته است.
مثال ۳: تبلیغات: سازندگان یک تبلیغ تلویزیونی برای نوشابه، بازیگردانان خبرهای هستند. آنها جوانان شاد و پرانرژی را در یک مهمانی نشان میدهند (قاببندی: نوشابه = شادی و معاشرت). هیچگاه مضرات سلامتی قند را نشان نمیدهند (حذف). از موسیقی ریتمیک و رنگهای روشن استفاده میکنند (ابزار احساسی). هدف آنها این است که شما نوشابه را با احساس خوب مرتبط کنید.
این مثالها نشان میدهد بازیگردانی فقط در رسانههای بزرگ اتفاق نمیافتد. هر زمان که ما بخواهیم پیامی را به دیگران برسانیم و روی درک آنها تأثیر بگذاریم، در نقش یک بازیگردان کوچک عمل میکنیم.
پرسشهای مهم و اشتباهات رایج
پاورقی
1 بازیگردان رسانهای: معادل Media Gatekeeper. به کسی گفته میشود که بر جریان اطلاعات نظارت دارد و تصمیم میگیرد کدام پیامها، از چه کانالی و به چه شکل به مخاطب برسد.
2 انتخاب و حذف: Selection and Omission. فرآیند گزینش بخشی از واقعیت برای نمایش و نادیده گرفتن بخش دیگر.
3 قاببندی: Framing. ارائهٔ یک موضوع با تأکید بر برخی جنبهها و کمرنگ کردن جنبههای دیگر، به طوری که درک خاصی از آن موضوع ایجاد شود.
