خاک، گنجینه پنهان زیر پای ما
خاک از چه چیزهایی ساخته شده است؟
اگر با یک ذرهبین به خاک نگاه کنی، میبینی که خاک مانند یک کیک خوشمزه از لایهها و مواد مختلف تشکیل شده است. مواد اصلی تشکیلدهنده خاک را میتوان در جدول زیر دید:
| نام ماده | توضیح | مثال |
|---|---|---|
| مواد معدنی2 | خردهسنگهای ریز و مواد مغذی که از شکسته شدن سنگهای بزرگ به وجود میآیند. | مانند شن و ماسه در کنار رودخانه |
| مواد آلی3 | بقایای گیاهان و جانوران مرده که پوسیده شدهاند و تبدیل به غذایی برای گیاهان جدید شدهاند. | برگهای خشکی که روی زمین میبینی |
| آب | آبی که بین ذرههای خاک قرار دارد و ریشه گیاهان آن را میمکند. | خاکی که بعد از باران خیس است |
| هوا | هوایی که بین ذرههای خاک وجود دارد و ریشه گیاهان و جانوران کوچک به آن نیاز دارند. | هوای داخل سوراخهای خاک |
| موجودات زنده | جانوران و موجودات ریز که در خاک زندگی میکنند و به پوسیدن مواد کمک میکنند. | کرم خاکی، مورچه و باکتری |
خاک چگونه به زندگی ما کمک میکند؟
خاک مانند یک سوپرمارکت بزرگ و یک خانه امن برای طبیعت عمل میکند. فرض کن میخواهی یک درخت سیب بکاری. دانه سیب را در خاک میکاری زیرا خاک سه کار بسیار مهم برای دانه انجام میدهد:
1. به دانه غذا میدهد. مواد مغذی داخل خاک، مانند ویتامینهای خاک، به گیاه کوچک تو کمک میکنند تا قوی و بزرگ شود.
2. به دانه آب میدهد. خاک مانند یک اسفنج عمل میکند و آب باران را در خود نگه میدارد تا ریشه گیاه هر زمان که تشنه بود، از آن بنوشد.
3. از دانه محافظت میکند. خاک دانه را از باد شدید، آفتاب داغ و حیوانات گرسنه در امان نگه میدارد.
حتی غذایی که میخوری، مانند نان، برنج، میوه و سبزیجات، همه از گیاهانی به دست میآیند که در خاک رشد کردهاند. حیواناتی مانند گاو و گوسفند نیز گیاهان خاکزی را میخورند. پس خاک منبع اصلی غذای همه موجودات زنده، از جمله انسانهاست.
سوالات مهم درباره خاک
پاسخ: خیر! خاکها در مناطق مختلف، با هم فرق دارند. برخی خاکها نرم و حاصلخیز4 هستند و برای کشاورزی عالیاند، مانند خاک باغچه. برخی دیگر سفت و شنی هستند، مانند خاک ساحل دریا. رنگ خاکها نیز میتواند قرمز، قهوهای یا سیاه باشد.
پاسخ: زیرا خاک سالم برای زندگی ضروری است. اگر خاک خراب شود، گیاهان نمیتوانند در آن رشد کنند و غذای کافی برای ما وجود نخواهد داشت. ریختن زباله در طبیعت، قطع درختان و استفاده بیش از حد از مواد شیمیایی میتواند به خاک آسیب برساند. ما باید با کاشتن درخت و ریختن زباله در سطل، از این گنجینه ارزشمند محافظت کنیم.
پاورقی
1 خاک (Soil): لایه سطحی زمین که از مواد معدنی، آلی، آب، هوا و موجودات زنده تشکیل شده و بستر رشد گیاهان است.
2 مواد معدنی (Minerals): مواد غیرزندهای که از سنگها به وجود میآیند.
3 مواد آلی (Organic Matter): بقایای پوسیده گیاهان و جانوران.
4 حاصلخیز (Fertile): خاکی که مواد مغذی زیادی دارد و گیاهان به خوبی در آن رشد میکنند.
