مراقبت از همبازی: رعایت فاصله، پرهیز از هلدادن و توجه به سلامت و توانایی دیگران
فضای شخصی و حریم بدن در بازی
هر یک از ما در هنگام بازی، یک فضای کوچک به اندازهی بازوهایمان دور خود داریم که به آن «فضای شخصی» میگوییم. این فضا مثل یک حباب نامرئی است که وقتی کسی بیش از حد به ما نزدیک میشود، احساس ناراحتی میکنیم. در بازیهای گروهی مانند والیبال، بسکتبال یا حتی وسط حیاط مدرسه، باید یاد بگیریم که به این حبابهای نامرئی احترام بگذاریم. رعایت فاصله نه تنها باعث میشود که ضربهها و برخوردهای ناگهانی کمتر شود، بلکه به ما فرصت میدهد تا حرکت بعدی خود را بهتر برنامهریزی کنیم. وقتی میبینید همبازی شما برای پرتاب توپ یا دویدن نیاز به فضا دارد، بهتر است کمی عقبتر بایستید تا او بتواند به راحتی بازی کند.
چرا هلدادن کار درستی نیست؟
هلدادن شاید در نگاه اول یک حرکت ساده و بیضرر به نظر برسد، اما میتواند عواقب ناگواری داشته باشد. وقتی کسی را هل میدهید، ممکن است تعادلش را از دست بدهد، زمین بخورد و به خودش یا دیگران آسیب بزند. علاوه بر این، هلدادن باعث میشود که آن فرد احساس کند به او بیاحترامی شده و ممکن است از بازی کردن با شما لذت نبرد. به جای هلدادن، میتوانید از روشهای دیگری مثل گفتن عبارت «ببخشید، میشود کنار بروی؟» یا حرکت کردن به سمت دیگر، برای رسیدن به جایگاه خود در بازی استفاده کنید. یادتان باشد که هدف از بازی، برنده شدن به هر قیمتی نیست، بلکه لذت بردن و همکاری با یکدیگر است.
شناخت تواناییهای متفاوت همبازیها
همهی ما در یک سطح نیستیم. برخی از همبازیهای شما ممکن است در دویدن سریعتر باشند، برخی در پرتاب توپ دقیقتر و برخی دیگر تازه دارند این مهارتها را یاد میگیرند. توجه به این تفاوتها، یکی از نشانههای بزرگمنشی و مهربانی است. وقتی میبینید همبازیتان در یادگیری یک حرکت مشکل دارد، به جای مسخره کردن یا نادیده گرفتنش، میتوانید با حوصله به او کمک کنید یا توپ را به گونهای برایش پاس دهید که بتواند راحتتر دریافت کند. این کار نه تنها باعث پیشرفت او میشود، بلکه اعتماد به نفسش را هم بالا میبرد. به یاد داشته باشید که همهی ما روزی مبتدی بودهایم و با کمک دیگران توانستهایم پیشرفت کنیم.
مثالهایی از زندگی روزمرهی دانشآموزان
فرض کنید در زنگ ورزش، معلم از شما میخواهد که به صورت جفت طناب بزنید. یکی از همکلاسیهای شما که قد کوتاهتری دارد، ممکن است نتواند به اندازهی شما طناب را بچرخاند. در اینجا شما دو انتخاب دارید: یا طناب را با همان سرعت و ارتفاع خودتان بچرخانید که او نتواند بپرد، یا اینکه سرعت و ارتفاع طناب را متناسب با قد و توانایی او تنظیم کنید. انتخاب دوم نشان میدهد که شما به فکر راحتی و موفقیت همبازیتان هستید. مثال دیگر: در بازی فوتبال حیاط مدرسه، اگر توپ به سمت کسی میرود که تازه به جمع شما اضافه شده، بهتر است به او فرصت دهید تا توپ را کنترل کند، نه اینکه با سرعت زیاد به سمت توپ هجوم ببرید و او را بترسانید. این کارها باعث میشود که همه از بازی لذت ببرند و هیچ کس احساس کمتوانی یا حذف شدن نکند.
پرسش اول: اگر همبازی من مدام فاصلهی من را نمیگیرد و به من برخورد میکند، چه کار کنم؟
پاسخ: بهتر است اول با لحن دوستانه به او بگویید که دوست دارید کمی فاصله داشته باشید تا بازی بهتر شود. اگر تکرار کرد، میتوانید از معلم یا ناظم ورزش کمک بخواهید. مهم این است که عصبانی نشوید و موضوع را به آرامی مطرح کنید.
پرسش دوم: آیا اگر کسی از من ضعیفتر است، باید همیشه به او امتیاز بدهم؟
پاسخ: نه، اما میتوانید شرایط را طوری تنظیم کنید که او هم فرصت پیشرفت داشته باشد. مثلاً در یک بازی، گاهی توپ را به او پاس دهید تا تمرین کند، ولی در موقعیتهای حساس بازی، طبیعی است که شما هم تلاش خود را بکنید. تعادل بین رقابت و کمک، کلید موفقیت است.
پرسش سوم: چطور میتوانم بدون هلدادن، جایگاه بهتری در بازی پیدا کنم؟
پاسخ: با تمرین و افزایش سرعت و چابکی خودتان میتوانید جایگاه بهتری داشته باشید. همچنین میتوانید با همبازیهایتان هماهنگ شوید و از آنها بخواهید که در موقعیتهای خاص، مسیر را برای شما باز کنند. ارتباط کلامی و درک متقابل، بسیار موثرتر از هلدادن است.
در پایان، به خاطر داشته باشید که هر بازی و مسابقهای، فرصتی برای یادگیری مهارتهای اجتماعی و انسانی است. رعایت فاصله، پرهیز از هلدادن و توجه به تواناییهای دیگران، نه تنها شما را به یک همبازی خوب تبدیل میکند، بلکه باعث میشود که دیگران نیز با شما با احترام رفتار کنند. پس در بازی بعدی، با دقت به حرکات و رفتار خود نگاه کنید و ببینید که چطور میتوانید محیطی شادتر و امنتر برای همه بسازید. این کار، لذت بازی را برای همه چند برابر میکند.