نهاد: بخشی از جمله که دربارهٔ آن خبری داده می‌شود.

نهاد: قلب جمله (بخشی که درباره‌اش خبر می‌دهیم)

نهاد چیست؟ مثل رانندهٔ ماشین جمله

در هر جمله، یک بخش اصلی وجود دارد که درباره‌اش خبر می‌دهیم. به این بخش، «نهاد» می‌گویند. معادل انگلیسی آن ¹ Subject است. نهاد معمولاً همان «کسی» یا «چیزی» است که کاری انجام می‌دهد یا حالتی دارد. برای یادآوری، به جملهٔ زیر توجه کنید:

«گربه روی تشک خوابیده است»

در این جمله، «گربه» نهاد است چون دربارهٔ آن خبر داده شده: «روی تشک خوابیده است». بدون نهاد، جمله ناقص می‌شود؛ مثل ماشینی که راننده نداشته باشد. اگر بگوییم «روی تشک خوابیده است»، نمی‌دانیم چه کسی خوابیده است. پس نهاد نقش رانندهٔ ماشین جمله را دارد.

انواع نهاد: آشکار، پنهان و ساده و مرکب

نهادها شکل‌های مختلفی دارند. در ادامه با چهار نوع مهم نهاد آشنا می‌شویم:

کاربرد عملی: چطور در درس و بازی نهاد را پیدا کنیم؟

فرض کنید معلم از شما می‌خواهد جمله‌ای بنویسید. ابتدا تصمیم بگیرید «نهاد» شما چه کسی یا چه چیزی است. مثلاً اگر می‌خواهید دربارهٔ کیف جدیدتان خبر دهید، «کیف جدید» را به عنوان نهاد انتخاب کنید. سپس خبر آن را بگویید: «کیف جدید بسیار زیباست». همچنین می‌توانید در بازی «پیدا کن نهاد را» شرکت کنید. یک جمله بگویید و از دوستتان بخواهید نهاد را نام ببرد. مثال دیگر در داستان‌های کودک: جملهٔ «خرگوشه از لاکش بیرون آمد» - نهاد «خرگوشه» است. با تمرین روزانه، پیدا کردن نهاد مثل آب خوردن می‌شود.

پاورقی

¹ معادل انگلیسی نهاد، واژهٔ Subject است. در دستور زبان، Subject به بخشی از جمله گفته می‌شود که فعل و بقیهٔ جمله دربارهٔ آن اطلاعات می‌دهند.

همچنین اصطلاح «فاعل» گاهی به جای نهاد به کار می‌رود، اما «نهاد» معنی دقیق‌تری دارد چون شامل حالت‌های غیرفاعلی (مثل نهاد در جمله «کتاب روی میز است») نیز می‌شود.