کاهش خطر: چگونه هنگام خرید، نگرانیهایمان کمتر و انتخابهایمان مطمئنتر شود؟
ریسک۱ خرید چیست و چرا احساس نگرانی میکنیم؟
وقتی پول خود را برای خرید چیزی خرج میکنیم، در واقع در حال مبادله هستیم: پول را میدهیم و کالا یا خدمات را دریافت میکنیم. اما همیشه این ترس وجود دارد که نتیجه این مبادله آنطور که انتظار داریم نباشد. به این ترس و احتمال نتیجه نامطلوب، ریسک خرید میگوییم. برای درک بهتر، فرض کنید میخواهید یک دوچرخه دستدوم بخرید. ممکن است بعد از خرید متوجه شوید ترمز آن خوب کار نمیکند یا چرخها صدای زیادی دارند. این یک نتیجه نامطلوب است که باعث میشود هم پول شما کمارزشتر شود و هم از خرید خود ناراضی باشید.
ریسکهای اصلی خرید را میتوان در چند دسته کلی قرار داد:
| نوع ریسک | توضیح | مثال |
|---|---|---|
| ریسک عملکرد | کالا آنطور که ادعا شده یا انتظار میرود عمل نمیکند. | پرینتر جدید پس از یک هفته جوهر را به درستی بر روی کاغذ نمیپاشد. |
| ریسک مالی | پرداخت پول بیشتر از ارزش واقعی کالا یا از دست دادن پول. | خرید یک بازی ویدیویی با قیمت کامل، در حالی که یک هفته بعد با 50% تخفیف فروخته میشود. |
| ریسک اطمینان (اعتماد) | فروشنده معتبر نباشد یا اطلاعات درستی ارائه ندهد. | سفارش یک هدیه از یک وبسایت ناشناس و عدم دریافت آن. |
| ریسک فرصت۲ | انتخاب یک گزینه به قیمت از دست دادن گزینه بهتر. | خرید یک تبلت از برند A و سپس فهمیدن اینکه برند B با همان قیمت امکانات بهتری دارد. |
ابزارهای قدرتمند خریداران برای کاهش ریسک
خوشبختانه خریداران تنها نیستند. آنها ابزارها و راهکارهایی در اختیار دارند که مانند یک چراغ قوه، تاریکی ریسک را روشن میکند. این ابزارها اطلاعات بیشتری در اختیار ما میگذارند و باعث میشوند تصمیم آگاهانهتری بگیریم.
۱. جستوجو و مقایسه اطلاعات: سادهترین و قدرتمندترین ابزار است. قبل از خرید، درباره محصول، برندهای مختلف، قیمتها و نظرات دیگران تحقیق کنید. مثلاً برای خرید یک کفش ورزشی، میتوانید مشخصات فنی (مثل جنس کفی)، قیمت در فروشگاههای مختلف و نظرات افرادی که قبلاً آن را خریدهاند، بررسی کنید.
۲. ضمانت۳ و گارانتی۴: این یک قول رسمی از طرف فروشنده یا تولیدکننده است که اگر محصول در مدت معینی مشکل پیدا کرد، آن را رایگان تعمیر میکند، قسمت معیوب را عوض میکند یا حتی کل پول شما را پس میدهد. وجود گارانتی معتبر، ریسک عملکرد و مالی را به شدت کاهش میدهد.
۳. برچسبها و نشانهای استاندارد: این برچسبها تأیید میکنند که محصول آزمایشهای لازم برای ایمنی و کیفیت را گذرانده است. مانند نشان استاندارد ملی ایران یا نشان CE اروپا.
۴. اعتبار فروشنده: خرید از فروشگاهها یا وبسایتهای معتبر که سابقه خوبی دارند، ریسک اطمینان را کم میکند. میتوانید از دیگران بپرسید یا در فضای مجازی دنبال نظرات درباره آن فروشنده باشید.
یک نقشه عملی: از تصمیم تا خرید مطمئن
بیایید این ابزارها را در یک داستان واقعی به کار ببریم. سارا دانشآموز دبیرستانی است که میخواهد با پسانداز خود یک هدفون بیسیم بخرد. او گامهای زیر را طی میکند:
گام اول (تعریف نیاز): سارا مشخص میکند که هدفون حتماً باید برای گوش دادن به موسیقی و تماسهای آنلاین کلاسها مناسب باشد و باتری آن حداقل ۸ ساعت کار کند.
گام دوم (جمعآوری اطلاعات): او در اینترنت سه مدل محبوب در محدوده بودجه خود پیدا میکند. مشخصات فنی هر سه را در یک جدول ساده یادداشت و مقایسه میکند.
گام سوم (بررسی اعتبار): سارا نظرات کاربران درباره هر سه مدل را در سایتهای معتبر مرور میکند. متوجه میشود یکی از مدلها مشکل قطعی صدا دارد. بنابراین آن را از لیست حذف میکند.
گام چهارم (مقایسه نهایی و خرید): از بین دو مدل باقیمانده، او مدلی را انتخاب میکند که گارانتی ۱۸ ماهه یک شرکت معتبر دارد و فروشنده آن، یک فروشگاه الکترونیکی شناخته شده است. حتی اگر این مدل کمی گرانتر باشد، سارا احساس اطمینان بیشتری میکند.
گام پنجم (استفاده و بازخورد): سارا بعد از خرید، خودش نیز یک نظر واقعی درباره محصول مینویسد تا به خریداران بعدی کمک کند. این چرخه اطلاعات را کامل میکند.
پرسشهای مهم و اشتباهات رایج
پاورقی
۱ریسک (Risk): احتمال یا شانس وقوع یک نتیجه منفی یا ضرر. در زمینه خرید، به معنای احتمال نارضایتی از خرید است.
۲ریسک فرصت (Opportunity Risk / Opportunity Cost): هزینه فرصت از دست رفته. مفهومی اقتصادی که ارزش بهترین گزینه جایگزین را در هنگام انتخاب یک گزینه خاص اندازهگیری میکند.
۳ضمانت (Warranty): تعهد کتبی فروشنده یا سازنده به تعمیر یا تعویض کالای معیوب در دوره مشخص.
۴گارانتی (Guarantee): اغلب به همان معنای ضمانت استفاده میشود. یک قول یا تضمین برای کیفیت محصول و جبران خسارت در صورت عدم تحقق وعدهها.
۵خرید تکانهای (Impulse Purchase): خرید ناگهانی و برنامهریزی نشده که بر پایه یک احساس یا تمایل لحظهای انجام میشود.
