غولهای اقتصادی: نگاهی به دنیای کسبوکارهای بزرگ
ویژگیهای بارز یک کسبوکار بزرگ
یک کسبوکار بزرگ را میتوان از چند نشانهٔ اصلی تشخیص داد. اول از همه سرمایهٔ زیاد است. منظور از سرمایه، پول، ماشینآلات، ساختمانها و فناوریهایی است که شرکت برای کار کردن نیاز دارد. برای درک بهتر، فرض کنید میخواهید یک کارخانهٔ بزرگ تولید کفش ورزشی راهاندازی کنید. تنها خرید زمین و ساخت ساختمان ممکن است به 100 میلیارد تومان سرمایه نیاز داشته باشد.
دومین ویژگی، نیروی انسانی فراوان است. یک شرکت بزرگ مانند یک خطمونتاژ خودرو ممکن است دهها هزار کارگر، تکنسین، مدیر، حسابدار و فروشنده داشته باشد. هر کدام از این افراد در بخش خاصی تخصص دارند و کار همگی در نهایت به تولید یک محصول منجر میشود.
سومین ویژگی، ساختار گسترده و پیچیده است. این شرکتها مانند یک درخت بزرگ هستند با شاخههای مختلف. یک رئیس یا هیئت مدیره در رأس قرار دارد و زیردستهای زیادی دارند. برای مثال، یک شرکت بزرگ مواد غذایی ممکن است بخشهای جداگانهای برای خرید مواد اولیه، تولید، بستهبندی، بازاریابی، فروش و پشتیبانی از مشتری داشته باشد.
| ویژگی | کسبوکار کوچک (مغازهٔ محلی) | کسبوکار بزرگ (کارخانهٔ ملی) |
|---|---|---|
| تعداد کارکنان | حداکثر 10 نفر | بیش از 1000 نفر |
| حوزهٔ فعالیت | یک محله یا شهر | کشوری یا بینالمللی |
| منابع مالی | پسانداز شخصی یا وام کوچک | فروش سهام در بورس3، وامهای کلان بانکی |
| میزان تولید | محدود و دستی | انبوه و ماشینی |
| نمونه | آبمیوهفروشی کنار مدرسه | شرکت پخش نوشیدنیهای گازدار |
ریاضیات پشت پرده: فرمول سادهٔ سود و زیان
برای درک چگونگی ادامهٔ حیات یک کسبوکار بزرگ، باید با مفهوم سود آشنا شویم. همهٔ شرکتها، چه بزرگ و چه کوچک، برای بقا باید سود کسب کنند. سود از کجا میآید؟ از تفاوت بین درآمدها و هزینهها. این رابطه را میتوان با یک فرمول ساده نشان داد:
حالا بیایید با یک مثال عددی این فرمول را برای یک شرکت بزرگ پر کنیم. فرض کنید یک کارخانهٔ تلویزیونسازی در یک سال، 1,000,000 دستگاه تلویزیون به قیمت هر کدام 2 میلیون تومان فروخته است.
- کل درآمد = تعداد فروش × قیمت هر واحد = 1,000,000 × 2,000,000 = 2,000,000,000,000 تومان.
- کل هزینه این شرکت شامل حقوق کارگران، هزینهٔ مواد اولیه، اجاره، برق و... فرض کنید 1,500,000,000,000 تومان باشد.
- پس سود خالص = 2,000,000,000,000 - 1,500,000,000,000 = 500,000,000,000 تومان (پانصد میلیارد تومان).
این سود کلان است که به شرکت اجازه میدهد گسترش یابد، تحقیق کند، کارخانهٔ جدید بسازد و افراد بیشتری را استخدام کند. حالا میتوانید ببینید که چرا «اقتصاد مقیاس» و تولید انبوه چقدر مهم است، چون هزینهٔ ساخت هر تلویزیون را پایین میآورد و سود را افزایش میدهد.
زنجیرهٔ تأمین: از معدن تا قفسهٔ فروشگاه
یکی از شگفتیهای یک کسبوکار بزرگ، مدیریت زنجیرهٔ تأمین4 است. این زنجیره، مسیر طولانی تبدیل مواد خام به محصول نهایی و رساندن آن به دست شماست. برای نمونه، بیایید مسیر یک تبلت را دنبال کنیم:
- تأمین مواد اولیه: شرکت، فلزاتی مانند آلومینیوم و لیتیوم را از معادن در کشورهای مختلف خریداری میکند.
- تولید قطعات: این فلزات به کارخانههای دیگر فرستاده میشوند تا به قطعاتی مانند بدنه، صفحهنمایش و باتری تبدیل شوند.
- مونتاژ نهایی: همهٔ قطعات در یک کارخانهٔ بزرگ (مثلاً در یک کشور دیگر) سر هم میشوند تا تبلت ساخته شود.
- توزیع و فروش: تبلتهای بستهبندی شده با کشتی، هواپیما و کامیون به انبارهای کشورهای مختلف و سپس به فروشگاهها یا درب منزل شما فرستاده میشوند.
هماهنگی این مراحل پیچیده، نیاز به برنامهریزی دقیق، فناوری ارتباطی قوی و هزاران نیروی انسانی متخصص در حملونقل، انبارداری و لجستیک دارد. اینجاست که قدرت یک شرکت بزرگ در سازماندهی خود را نشان میدهد.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاورقی
1کسبوکار بزرگ (Large Enterprise/Big Business): به شرکتی گفته میشود که از نظر تعداد پرسنل، حجم دارایی، درآمد و سطح عملیات، در مقیاس بسیار بزرگی فعالیت میکند.
2اقتصاد مقیاس (Economies of Scale): کاهش در هزینهٔ متوسط تولید هر واحد کالا در اثر افزایش حجم کل تولید.
3سهام (Stock) و سهامدار (Shareholder): وقتی یک شرکت بزرگ میخواهد سرمایه جمع کند، میتواند دارایی خود را به قسمتهای کوچکتری به نام «سهام» تقسیم کند. افراد با خرید این سهام، در مالکیت شرکت شریک میشوند و به آنها «سهامدار» میگویند. محلی که سهام معامله میشود بورس (Stock Exchange) نام دارد.
4زنجیرهٔ تأمین (Supply Chain): شبکهای از افراد، سازمانها، فعالیتها، اطلاعات و منابع درگیر در حرکت یک محصول یا خدمت از تأمینکننده تا مشتری نهایی.
