حکم: نتیجهای که باید با استدلال به آن برسیم
استدلال چیست و چه اجزایی دارد؟
استدلال مانند یک نقشهٔ راه است که ما را از یک سؤال یا مشکل، به یک جواب منطقی میرساند. هر استدلال از دو بخش اصلی تشکیل شده است:
| نام بخش | توضیح | مثال ملموس |
|---|---|---|
| مقدمهها | حقایق یا اطلاعات اولیهای که با آنها شروع میکنیم. اینها چیزهایی هستند که درست بودنشان را میدانیم یا میپذیریم. | ۱. تمام حیوانات به آب نیاز دارند. ۲. سگ یک حیوان است. |
| نتیجهگیری (حکم) | نتیجهای که از ترکیب و تحلیل مقدمهها به دست میآوریم. | پس سگ به آب نیاز دارد. |
انواع اصلی استدلال
ما معمولاً از دو روش اصلی برای استدلال کردن استفاده میکنیم. شناخت این روشها به ما کمک میکند استدلالهای قویتری بسازیم.
| نوع استدلال | الگوی فکری | مثال از زندگی روزمره |
|---|---|---|
| استدلال قیاسی۴ | از یک قانون کلی شروع کرده و آن را به یک مورد خاص ارتباط میدهیم. | مقدمه۱: همهٔ انسانها نفس میکشند. مقدمه۲: علی یک انسان است. نتیجه: علی نفس میکشد. |
| استدلال استقرایی۵ | از مشاهدهٔ چندین مورد خاص، یک قانون کلی استنباط میکنیم. | مشاهده۱: قلمی که دیروز خریدم شکست. مشاهده۲: قلمی که هفتهٔ گذشته داشتم هم شکست. مشاهده۳: قلم دوستم هم دارد میشکند. نتیجه: به نظر میرسد قلمهای این کارخانه شکننده هستند. |
استدلال در عمل: از خرید تا حل مسائل درسی
فرض کنید با دوستانتان تصمیم گرفتهاید یک کنسول بازی بخرید. قیمت کنسول 6,000,000 تومان است و شما 5 نفر هستید. چگونه میتوانید با استدلال به یک نتیجهگیری برسید؟
مقدمهها:
۱. قیمت کل کنسول: 6,000,000 تومان.
۲. تعداد افراد: 5 نفر.
۳. ما میخواهیم هزینه را به طور مساوی تقسیم کنیم.
استدلال (حل مسئله):
برای پیدا کردن سهم هر نفر، باید قیمت کل را بر تعداد افراد تقسیم کنیم: $\frac{6,000,000}{5} = 1,200,000$
حکم (نتیجهگیری):
پس هر نفر باید 1,200,000 تومان پرداخت کند. این یک حکم منطقی است که از استدلال ریاضی به دست آمده است.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاورقی
۱استدلال (Reasoning): فرآیند تفکر منطقی برای رسیدن به یک نتیجه.
۲نتیجهگیری (Conclusion): نتیجهٔ نهایی که از استدلال به دست میآید.
۳حکم (Verdict/Judgment): قضاوت یا تصمیم نهایی.
۴استدلال قیاسی (Deductive Reasoning): روشی که از کلیات به جزئیات میرسد.
۵استدلال استقرایی (Inductive Reasoning): روشی که از جزئیات و مشاهدات به یک قاعدهٔ کلی میرسد.
