احتمال را با بازی بیاموزیم!
احتمال چیست و چگونه کار میکند؟
احتمال به ما میگوید که یک اتفاق چقدر ممکن است رخ دهد. مثلاً وقتی هوا ابری است، احتمال باران زیاد است. در بازیها، ما از وسایلی مانند سکه یا تاس استفاده میکنیم که نتیجه آنها از قبل مشخص نیست و به شانس بستگی دارد. به این وسایل، ابزارهای تصادفی میگوییم.
بازی با سکه: شیر یا خط؟
یک سکه معمولی دو طرف دارد: شیر و خط. وقتی آن را پرتاب میکنیم، فقط یکی از این دو طرف نشان داده میشود. این یک آزمایش تصادفی است زیرا نتیجه آن را نمیتوانیم از قبل دقیقاً بدانیم.
| وسیله | همه حالتهای ممکن | احتمال آمدن شیر | توضیح |
|---|---|---|---|
| سکه | 2 حالت (شیر یا خط) | 1/2 | از هر دو بار پرتاب، یک بار ممکن است شیر بیاید. |
| تاس | 6 حالت (اعداد 1 تا 6) | 1/6 | از هر شش بار پرتاب، یک بار ممکن است عدد 3 بیاید. |
آزمایش با تاس: کدام عدد میآید؟
تاس یک مکعب کوچک است که روی هر وجه آن عددی از 1 تا 6 نوشته شده است. وقتی تاس را میاندازیم، یکی از این اعداد نشان داده میشود. احتمال آمدن هر عدد یکسان است. مثلاً احتمال آمدن عدد 4 برابر است با 1 از 6.
فکر میکنی اگر دو تاس را با هم پرتاب کنیم، احتمال اینکه مجموع اعداد آنها برابر 7 شود چقدر است؟ این یک بازی جالب برای انجام با دوستان است!
کارتهای بازی و پیشبینی رنگ
یک دسته کارت بازی معمولی 52 برگ دارد که به دو رنگ قرمز و مشکی تقسیم شدهاند. اگر یک کارت را به صورت تصادفی برداریم، احتمال اینکه قرمز باشد چقدر است؟ از آنجایی که نیمی از کارتها قرمز هستند، این احتمال 1/2 است. این شبیه به پرتاب سکه است!
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاسخ: خیر! در هر پرتاب جدید، احتمال شیر یا خط هنوز 1/2 است. نتیجه پرتابهای قبلی روی پرتاب جدید تأثیری ندارد.
پاسخ: بله، معمولاً احتمال را به صورت کسر مانند 1/2 یا 1/6 نشان میدهیم. این کسر همیشه بین 0 (عدم وقوع) و 1 (وقوع حتمی) است.
پاسخ: مثلاً وقتی میخواهیم تصمیم بگیریم که امروز چتر برداریم یا نه، به احتمال باران نگاه میکنیم. اگر هوا بسیار ابری باشد، احتمال باران زیاد است و چتر میبریم.
پاورقی
۱ احتمال (Probability): به شانس رخ دادن یک رویداد خاص گفته میشود.
۲ رویداد تصادفی (Random Event): اتفاقی که نتیجه آن از قبل مشخص نباشد و به شانس بستگی دارد.
