انتقال پیام در گذشته: سفری به دنیای ارتباطات پیش از اینترنت
ارتباطات اولیه: از دود و آتش تا کبوترهای نامهبر
انسانهای اولیه برای ارتباط با یکدیگر و انتقال اخبار مهم، به دنبال روشهای ساده اما هوشمندانهای بودند. این روشها اغلب بر اساس نیاز به سرعت و دیده شدن از راه دور شکل گرفتند.
یکی از معروفترین این روشها، استفاده از دود بود. قبایل با روشن کردن آتش و استفاده از پتو برای قطع و وصل کردن ستون دود، پیامهای سادهای مانند «خطر» یا «اینجا جمع شوید» را به نقاط دورتر ارسال میکردند. این روش اگرچه سریع بود، اما یک مشکل بزرگ داشت: فقط میتوانست پیامهای از پیش تعیینشده و بسیار محدودی را منتقل کند.
در مقابل، تمدنهایی مانند امپراتوری پارس باستان، سیستم پیچیدهتری به نام چاپار را اختراع کردند. در این سیستم، سوارکاران بسیار دیده میشدند که پیامهای نوشته شده بر روی پاپیروس یا چرم را از یک ایستگاه به ایستگاه بعدی میرساندند. در هر ایستگاه، اسب خسته با اسبی تازهنفس تعویض میشد و این باعث میشد پیام با سرعتی باورنکردنی برای آن زمان جابهجا شود.
| روش انتقال | سرعت نسبی | میزان اطلاعات | قابلیت اطمینان |
|---|---|---|---|
| پیامرسانی با دود | خیلی سریع | خیلی کم | متوسط (وابسته به هوا) |
| سیستم چاپار | متوسط | زیاد | بالا |
| کبوتر نامهبر | متوسط | کم | متوسط (وابسته به شکارچیان) |
انقلاب ارتباطات: اختراع تلگراف و تلفن
تا قرن نوزدهم، سرعت ارتباطات هنوز محدود به سرعت حرکت انسان یا حیوان بود. اما همه چیز با کشف الکتریسیته و درک چگونگی استفاده از آن برای انتقال اطلاعات، تغییر کرد.
در سال ۱۸۴۴، ساموئل مورس دستگاه تلگراف را اختراع کرد. این دستگاه با استفاده از پالسهای الکتریکی که از طریق سیمهای بلند فرستاده میشدند، کار میکرد. هر ترکیبی از پالسهای کوتاه و بلند (نقطه و خط) نشاندهندهی یک حرف از الفبا بود. این سیستم، کد مورس[۱] نام گرفت.
تلگراف انقلابی بزرگ بود، اما مردم عادی نمیتوانستند از آن استفاده کنند و نیاز به متخصص داشت. این مشکل با اختراع شگفتانگیز الکساندر گراهام بل در سال ۱۸۷۶ حل شد: تلفن. تلفن امواج صدا را به سیگنالهای الکتریکی تبدیل میکرد و از طریق سیم به مقصد میفرستاد و در آنجا دوباره به صدا تبدیل میشد. برای اولین بار در تاریخ، مردم میتوانستند به طور مستقیم و با صدای خود با فردی در شهر دیگر صحبت کنند!
ارتباطات بیسیم: رهایی از قید سیمها
قدم بعدی، حذف سیم بود. گولیلمو مارکونی در اواخر قرن نوزدهم ثابت کرد که میتوان سیگنالهای رادیویی را بدون سیم و از طریق هوا ارسال کرد. او اولین سیستم تلگراف بیسیم را ساخت. این فناوری برای کشتیها بسیار حیاتی شد. مثلاً فاجعهٔ غرق شدن کشتی تایتانیک در سال ۱۹۱۲ نشان داد که چگونه ارسال سیگنالهای SOS توسط رادیو میتواند جان صدها نفر را نجات دهد.
این امواج رادیویی که برای انتقال صدا و اطلاعات استفاده میشوند، نوعی از امواج الکترومغناطیس هستند. سرعت این امواج برابر با سرعت نور است که بسیار زیاد است: $ c = 299,792,458 $ متر بر ثانیه. این یعنی یک پیام رادیویی میتواند در کمتر از یک ثانیه چندین بار دور کرهٔ زمین بچرخد!
یک آزمایش ساده: ساخت تلفن با لیوان و نخ
میخواهیم نحوهٔ کار تلفنهای اولیه را با یک آزمایش ساده و جالب درک کنیم. این آزمایش نشان میدهد که چگونه صدا میتواند از طریق ارتعاش منتقل شود.
وسایل مورد نیاز: دو لیوان کاغذی (یا پلاستیکی)، یک نخ محکم به طول ۵ تا ۱۰ متر، یک چوب کبریت.
روش کار:
۱- ته هر لیوان را سوراخ کوچکی ایجاد کنید.
۲- یک سر نخ را از سوراخ لیوان اول رد کنید و به چوب کبریت گره بزنید تا نخ بیرون نیاید.
۳- همین کار را برای لیوان دوم تکرار کنید.
۴- نخ باید بین دو لیوان کاملاً کشیده باشد.
۵- یک نفر با لیوان خود صحبت کند («حرف بزن») و نفر دیگر لیوان را روی گوش خود بگیرد («گوش دهد»).
سؤالات متداول و باورهای نادرست
بله، کاملاً درست است. کبوترهای خانگی دارای یک غریزهٔ ذاتی قوی برای بازگشت به لانهٔ خود هستند . مردم یک پیام کوچک را به پای کبوتر میبستند و آن را به مکانی دور میبردند و رها میکردند. کبوتر مستقیماً به لانهاش برمیگشت و پیام را میرساند. از این روش حتی در جنگهای جهانی نیز استفاده شد.
ساموئل مورس در اولین نمایش عمومی تلگراف خود در سال ۱۸۴۴، این پیام را از واشنگتن به بالتیمور فرستاد: "خدا چه آفریده است؟". این پیام که از کتاب اعداد در انجیل گرفته شده بود، نشاندهندهٔ شگفتی از این اختراع اعجابانگیز بود.
خیر. اگرچه رایجترین استفاده آن برای هشدار بود، اما برخی تمدنهای بومی آمریکا سیستمهای پیچیدهتری داشتند که با تعداد و الگوهای مختلف دود، میتوانستند پیامهای متنوعتری را منتقل کنند، مانند اعلام موفقیت در شکار یا دعوت به یک مراسم.
پاورقی
[۱] کد مورس (Morse Code): یک روش برای انتقال اطلاعات متنی است که در آن از دنبالههایی از دو سیگنال با طول متفاوت (نقطه و خط) برای نمایش حروف، اعداد و علائم نگارشی استفاده میشود.
[۲] امواج الکترومغناطیس (Electromagnetic Waves): نوعی از انرژی که هم دارای میدان الکتریکی و هم میدان مغناطیسی است و میتواند در خلا (فضای بدون هوا) نیز حرکت کند. نور مرئی، امواج رادیویی و اشعه ایکس همگی انواعی از این امواج هستند.
