روحیهٔ ورزشی و جوانمردی
جوانمردی در رقابت چه معنایی دارد؟
جوانمردی یعنی در هر رقابتی، چه مسابقهٔ فوتبال در زنگ ورزش، چه بازی شطرنج با دوستتان، چه مسابقهٔ علمی در کلاس، طوری رفتار کنید که هم به خودتان و هم به رقیبتان احترام بگذارید. این رفتار سه بخش اصلی دارد:
۱. رفتار منصفانه: یعنی قوانین را دقیقاً رعایت کنید و از راههای نادرست برای بردن استفاده نکنید. مثلاً وقتی دارید طنابکشی میکنید، اگر از دوستتان بخواهید که عمداً زمین بخورد تا شما برنده شوید، این کار منصفانه نیست. منصف بودن یعنی به حق خود و دیگران احترام بگذارید.
۲. پذیرش نتیجه: چه برنده شوید و چه بازنده، باید نتیجه را بپذیرید. اگر برنده شدید، با غرور و تحقیر دیگران رفتار نکنید. اگر بازنده شدید، بدون بهانهجویی و قهر کردن، به رقیبتان تبریک بگویید. یادتان باشد که در هر مسابقهای، یک نفر برنده میشود و این طبیعی است.
۳. پرهیز از فریب و خشونت: هیچوقت برای بردن، دروغ نگویید، تقلب نکنید و به حریف ضربه نزنید. مثلاً در بازی والیبال، اگر توپ به خط خورد و داور ندید، شما با صداقت بگویید که توپ بیرون بوده است. همچنین در مسابقهٔ دو، اگر کسی از پشت سر به شما برخورد کرد، او را هل ندهید؛ بلکه با کمک معلم یا داور مشکل را حل کنید.
نمونههایی از زندگی روزمرهٔ دانشآموزی
بیایید چند مثال عینی را با هم مرور کنیم تا بهتر بفهمیم روحیهٔ ورزشی در عمل چگونه است:
- مثال اول در مسابقهٔ شطرنج، دوست شما مهرهٔ خود را اشتباهی جابهجا میکند و شما متوجه میشوید. به جای سود بردن از اشتباه او، با مهربانی به او تذکر میدهید تا حرکت خود را تصحیح کند. این همان جوانمردی است.
- مثال دوم در بازی وسط حیاط، تیم شما باخته است. به جای قهر کردن و پرتاب توپ به دیوار، جلو میروید و به بازیکنان تیم مقابل دستمیدهید و میگویید: «بازی خوبی بود، دفعهٔ بعد بیشتر تلاش میکنیم.»
- مثال سوم در مسابقهٔ امدادی، یکی از بچههای تیم شما میافتد و زمین میخورد. به جای اینکه از او عصبانی شوید، میروید و کمکش میکنید تا بلند شود و او را تشویق میکنید که ادامه دهد. این کار نشان میدهد که برای شما تیم و دوستی، مهمتر از بردن است.
| رفتار جوانمردانه | رفتار غیرجوانمردانه |
|---|---|
| پذیرش باخت با لبخند و تبریک به برنده | قهر کردن، گریه کردن و مقصر دانستن دیگران |
| رعایت دقیق قوانین بازی | تقلب، خطاهای عمدی و کمک گرفتن از دیگران برای بردن |
| کمک به حریف وقتی زمین میخورد یا آسیب میبیند | نادیده گرفتن حریف یا حتی شادی کردن از زمین خوردن او |
| تشویق همتیمیها حتی وقتی عقب هستید | سرزنش و دعوای همتیمیها و ایجاد تنش در گروه |
سه پرسش چالشی دربارهٔ جوانمردی
پرسش اول: اگر در مسابقهٔ فوتبال، داور یک خطای اشتباه به نفع ما بگیرد، چه کار کنیم؟
پاسخ: کار جوانمردانه این است که با احترام به داور بگوییم: «ببخشید، من فکر میکنم آن صحنه خطا نبود.» این کار نه تنها باعث میشود بازی منصفانه ادامه یابد، بلکه احترام دیگران را نیز به همراه دارد. راستی و درستی همیشه برنده است.
پرسش دوم: اگر یک بازیکن حریف عمداً من را هل بدهد تا زمین بخورم، آیا من هم میتوانم او را هل بدهم؟
پاسخ: نه، هرگز! خشونت با خشونت پاسخ داده نمیشود. بهترین کار این است که به داور یا معلم خبر دهید و اجازه دهید او تصمیم بگیرد. اگر شما هم او را هل دهید، هم خطا کردهاید و هم بازی را به هم ریختهاید. صبوری و خویشتنداری نشانهٔ قدرت واقعی است.
پرسش سوم: آیا وقتی تیم ما خیلی قویتر است، میتوانیم با تمام توان بازی کنیم یا باید خودمان را عقب نگه داریم؟
پاسخ: شما باید همیشه با تمام توان و طبق قوانین بازی کنید، اما میتوانید با احترام به حریف، بازی را برای او لذتبخشتر کنید. مثلاً اگر خیلی جلو هستید، میتوانید پاسهای دقیقتر بدهید یا به جای گل زدن، موقعیتهای خوب برای همتیمیهای خود ایجاد کنید. پیروزی بزرگ وقتی شیرین است که با جوانمردی همراه باشد.
نکتهٔ پایانی: روحیهٔ ورزشی و جوانمردی فقط به زمین بازی محدود نمیشود. این رفتار در کلاس درس، در خانه، در اتوبوس مدرسه و حتی در بازیهای رایانهای هم معنا دارد. هر جا که با دیگران رقابت میکنید یا کنار هم کار میکنید، میتوانید جوانمرد باشید. یادتان باشد که بردن با تقلب هرگز افتخارآمیز نیست، اما باختن با بزرگواری ارزشی است که تا همیشه در خاطرها میماند.
با تمرینِ روزانهٔ این رفتارها، شما نه تنها یک ورزشکار خوب، بلکه یک انسان بزرگ و محترم خواهید شد. پس از امروز، در هر مسابقه و رقابتی، با جوانمردی رفتار کنید و بگذارید اخلاق زیبای شما، زیباتر از هر پیروزیای بدرخشد.