بهداشت ورزشی
بهداشت شخصی و پوشاک ورزشی
بهداشت ورزشی یعنی چه؟ یعنی مجموعه کارهایی که انجام میدهیم تا هنگام ورزش کردن، بدنمان تمیز بماند، آسیب نبینیم و بعد از ورزش هم حال خوبی داشته باشیم. این کارها شامل سه بخش اصلی است: نظافت بدن، انتخاب پوشاک و مراقبت از وسایل شخصی.
نظافت بدن پیش از ورزش: بهتر است پیش از آنکه به باشگاه یا زمین بازی بروید، دستهای خود را با آب و صابون بشویید. اگر موهای بلندی دارید، آنها را ببندید تا مزاحم نشوند. ناخنهای دست و پا را کوتاه کنید تا هنگام دویدن یا پریدن، به خودتان یا دیگران آسیب نرسانید. همچنین اگر زخم یا خراش کوچکی روی پوست دارید، روی آن را با چسب زخم بپوشانید تا گردوخاک وارد آن نشود.
پوشاک مناسب: لباس ورزشی باید از پارچههای نخی یا الیاف مخصوص تهیه شده باشد که عرق را جذب کند و به بدن اجازهٔ تنفس بدهد. لباس نباید خیلی تنگ یا خیلی گشاد باشد. کفش ورزشی هم بسیار مهم است؛ کفش باید اندازهٔ پا باشد، بندهای آن را محکم ببندید تا پایتان درون کفش تکان نخورد. جورابهای نخی و تمیز نیز از تاولزدن پا جلوگیری میکنند.
| ویژگی | پوشاک مناسب | پوشاک نامناسب |
|---|---|---|
| جنس پارچه | نخی یا ورزشی (تنفسپذیر) | پلاستیکی یا ضخیم (بدون تنفس) |
| اندازه | نه تنگ، نه گشاد؛ آزاد برای حرکت | تنگ (اخلال در گردش خون) یا گشاد (گیر کردن) |
| کفش | ورزشی، با کف نرم و بند محکم | صندل یا کفش غیراستاندارد |
وسایل شخصی و مراقبت در حین ورزش
بسیاری از ورزشها به وسایل خاصی نیاز دارند؛ مثلاً توپ، راکت، دستکش یا عینک محافظ. این وسایل را باید تمیز نگه دارید. پس از هر بار استفاده، آنها را با دستمال مرطوب پاک کنید و در جای خشک و خنک بگذارید. اگر وسیلهای مانند توپ یا راکت را چند نفر استفاده میکنند، بهتر است پیش از استفاده، دستگیره یا روی آن را با دستمال تمیز کنید تا میکروب از فردی به فرد دیگر منتقل نشود.
مراقبت هنگام ورزش: در میان بازی، اگر احساس کردید خیلی داغ شدهاید یا عرق زیادی میکنید، کمی استراحت کنید و آب بنوشید. هرگز بطری آب خود را با دیگران شریک نشوید؛ هرکس باید بطری مخصوص خود را داشته باشد. حولهٔ شخصی کوچکی همراه داشته باشید تا عرق صورت و گردن خود را با آن پاک کنید. این کار از جوشزدن پوست جلوگیری میکند.
پرسش و پاسخ های چالشی
پرسش: آیا میتوانم با همان لباسی که در خانه میپوشم، به ورزش بروم؟
پاسخ: خیر، لباس خانه معمولاً از پارچههای ضخیم یا نخی است که عرق را به خود جذب میکند و خیلی زود خیس میشود. این کار باعث میشود بدنتان سرد شود و سرما بخورید. همچنین لباسهای روزمره ممکن است در حین حرکت پاره شوند یا به شما آسیب بزنند.
پرسش: اگر بعد از ورزش دوش نگیرم، چه بلایی سر بدنم میآید؟
پاسخ: عرق روی پوست خشک میشود و همراه با گردوخاک، منافذ پوست را میبندد. این کار باعث جوش، خارش و بوی ناخوشایند میشود. همچنین میکروبها روی پوست عرقکرده رشد میکنند و ممکن است باعث عفونت شوند. بنابراین دوش گرفتن پس از ورزش بسیار مهم است.
پرسش: چرا باید کفش مخصوص ورزش بپوشم؟ صندلی یا کفش معمولی چه فرقی دارد؟
پاسخ: کفش ورزشی دارای کف نرم و قوس مناسب است که فشار را روی پا و زانو کاهش میدهد. صندل یا کفش معمولی قوس ندارند و در هنگام دویدن یا پریدن، ممکن است پای شما بپیچد یا به تاندونهای پا آسیب برسد. همچنین کفش ورزشی از لغزیدن روی زمین جلوگیری میکند.
مراقبت پس از ورزش: پس از پایان ورزش، حتماً دوش آب گرم بگیرید و بدن خود را با صابون بشویید. سپس با حولهٔ تمیز خود را خشک کنید. لباسهای عرقکرده را درآورید و اگر امکان دارد، آنها را بشویید. کفشها را در هوای آزاد بگذارید تا خشک شوند. نوشیدن آب کافی و خوردن یک میانوعدهٔ سالم مانند میوه یا خرما، به بازگشت انرژی بدن کمک میکند. فراموش نکنید که وسایل شخصی خود را مانند بطری آب، حوله و توپ را پس از هر بار استفاده، تمیز و مرتب کنید.
جمعبندی: بهداشت ورزشی یعنی رعایت سه اصل ساده: قبل از ورزش بدن را آماده و تمیز کنید، هنگام ورزش از پوشاک و وسایل شخصی مناسب استفاده کنید و پس از ورزش، بدن و وسایل را بشویید و استراحت دهید. با رعایت این اصول، همیشه سالم و شاداب خواهید بود و از ورزش کردن لذت بیشتری میبرید.