حسین سیدی: مترجمی که صدای آفریدههای ساکت خدا را به خانهٔ ما آورد
مترجم کیست و چه فرقی با نویسنده دارد؟
نویسنده مثل یک آشپز است که غذا را از اول میپزد. اما مترجم مثل کسی است که دستور پخت آن غذا را از زبانی به زبان دیگر ترجمه میکند تا همه بتوانند از آن لذت ببرند. حسین سیدی یک مترجم ایرانی است که کتابهای علمی و جذاب برای کودکان و نوجوانان را به فارسی برگردانده است. کتاب «آفریدههای ساکت خدا» در اصل به زبان دیگری نوشته شده بوده و او آن را آنقدر روان ترجمه کرده که انگار خودش آن را نوشته است.
در این کتاب دربارهٔ موجوداتی میخوانیم که ساکت هستند: مثل درختان کهنسال، مورچههای زیرزمین، حلزونها، و حتی قارچهایی که در جنگل رشد میکنند. حسین سیدی به ما کمک میکند تا صدای خاموش این آفریدهها را بشنویم. او واژههای قشنگ و سادهای انتخاب کرده تا بفهمیم هر موجودی در طبیعت نقش مهمی دارد.
| نقش | کار اصلی | مثال از زندگی دانشآموز |
|---|---|---|
| نویسنده | داستان را از صفر میسازد | مثل دوستت که یک نقاشی تازه میکشد |
| مترجم (حسین سیدی) | کتاب نوشته شده را به فارسی برمیگرداند | مثل تو که یک شعر انگلیسی را برای دوستت به فارسی میگویی |
کتاب «آفریدههای ساکت خدا» در زندگی روزمرهٔ ما
حتماً تا حالا شده که در حیاط مدرسه یک کرم خاکی ببینی، یا برگ درختی را تماشا کرده باشی که آرام تکان میخورد. اینها همان «آفریدههای ساکت» هستند. حسین سیدی در کتابش توضیح میدهد که کرم خاکی چطور خاک را برای کاشتن گل آماده میکند، یا ریشهٔ درخت چطور از زیرزمین آب میمکد. وقتی تو در باغچهی خانه گل میکاری، داری با یکی از همین آفریدههای ساکت دوست میشوی.
مثلاً تصور کن یک روز بارانی، حلزونی را میبینی که آرام روی دیوار حرکت میکند. شاید فکر کنی او بیکاره است، اما در واقع دارد ذرههای ریزی را تمیز میکند. حسین سیدی در کتابش این رفتارها را طوری توضیح میدهد که تو با دیدن یک حلزون یا یک گنجشک، ذوقزده بشوی و به قدرت خدا فکر کنی.
سه پرسش و پاسخ دربارهٔ کار مترجم
پاسخ: چون آن کتاب اصلی پر از اطلاعات جالبی بود که در کتابهای فارسی پیدا نمیشد. مترجم مانند پلی است که دانش را از یک زبان به زبان دیگر میآورد. فرض کن دوستت یک اسباببازی خیلی باحال از کشور دیگر دارد. تو نمیخواهی همان اسباببازی را دوباره از اول بسازی، بلکه میخواهی بدانی چطور کار میکند. مترجم هم این «چطور کار میکند» را به زبان ما ترجمه میکند.
پاسخ: بله، مترجم هم انسان است و ممکن است گاهی کلمهای را درست نفهمد. به همین دلیل مترجمهای حرفهای مثل حسین سیدی چند بار کتاب را میخوانند و با دوستان متخصص مشورت میکنند. درست مثل وقتی که تو مشق شب مینویسی و بعد دوباره چک میکنی که غلط املایی نداشته باشی. هدف این است که مفهوم به درستی به خواننده برسد.
پاسخ: چون ترجمه یک کار سخت و هنرمندانه است. اگر مترجم نبود، تو نمیتوانستی از خواندن آن کتاب لذت ببری. روی جلد کتاب، هم نام نویسنده و هم نام مترجم را مینویسند تا زحمت هر دو نفر دیده شود. مثل این میماند که در مسابقهٔ دو نفره، هر دو دونده نامشان را روی تابلو بنویسند؛ چون هر دو به خط پایان رسیدهاند.