بُرنا؛ آغاز مسیر جوانی و پختگی
بُرنا کیست و چه ویژگیهایی دارد؟
به کسی میگویند «بُرنا» که از دورهٔ کودکی بیرون آمده و وارد مرحلهٔ جوانی شده است. سن بُرناها معمولاً از حدود ۱۱ تا ۱۴ سال است. در این سن، هم بدن تغییر میکند و هم فکر و احساسات. برای نمونه، شاید دیگر دوست نداشته باشید مانند دوران کودکیتان هر چیزی را که میبینید بخرید یا بازیهای سادهٔ قدیمی را انجام دهید. به جای آن، دوست دارید کارهای جدیتری انجام دهید، مانند کمک به خانواده در خرید یا برنامه ریزی برای درس خواندن.
ویژگی مهم یک بُرنا این است که میداند هر کاری، پیامی دارد. مثلاً اگر وسایلش را مرتب نکند، فردا صبح دنبال لباس یا دفترش میگردد و دیر به مدرسه میرسد. یا اگر به موقع مشقهایش را بنویسد، عصر فرصت بیشتری برای بازی و استراحت دارد. بُرنا بودن یعنی به نتیجهٔ کارهایتان فکر کنید.
| رفتار | کودک (پیش از بُرنا) | بُرنا (جوان) |
|---|---|---|
| خرید با پول تو جیبی | همهٔ پول را یک باره خرج خوراکی میکند | بخشی را پسانداز میکند، بخشی را برای نیاز واقعی خرج میکند |
| مدیریت زمان | بزرگترها باید مدام به او یادآوری کنند | خودش برای درس و بازی برنامه میریزد |
| حرف زدن با دیگران | گاهی بیادبانه یا بیپروا حرف میزند | با احترام نظر خود را میگوید و گوش میدهد |
مثالهای بُرنا بودن در زندگی روزمرهٔ مدرسه و خانه
فرض کنید در زنگ ورزش توپ را با ضربهٔ محکمی به پشت بام میزنید. یک بُرنا فوراً دنبال راهحل میگردد؛ مثلاً به ناظم یا معلم خبر میدهد و عذرخواهی میکند. کودک کوچکتر شاید فرار کند یا تقصیر را به گردن دیگری بیندازد. همچنین در خانه: وقتی مادرتان خسته است، بُرنا بودن یعنی بدون این که کسی بگوید، ظرف غذایتان را داخل سینک بگذارید یا تلویزیون را کمصدا کنید. حتی میتوانید برای خواهر یا برادر کوچکتر قصه بگویید تا پدر و مادر کارشان را زودتر تمام کنند.
در مدرسه، بُرنا به همکلاسیاش کمک میکند تا مطلبی را بفهمد، بدون این که مسخرهاش کند. یا اگر نمرهٔ خوبی نگرفته، از معلم دلیل میپرسد و راه جبران را پیدا میکند. یکی از نشانههای بُرنا «پذیرفتن اشتباه» است. برای نمونه، اگر سهوی وسایل دوستتان را شکستید، با صداقت بگویید «ببخشید، من این کار را کردم، میخواهم جبران کنم».
بُرنا بودن به معنی عیبجوی کردن دیگران نیست. گاهی بزرگترها هم اشتباه میکنند. یک جوان بُرنا با ادب اشتباه آنها را میگوید، نه با فریاد و لجاجت.
سه پرسش و پاسخ چالشی دربارهٔ بُرنا شدن
پاسخ: نه. خیلی از بُرناها همچنان بازی کردن را دوست دارند. تفاوت در این است که تو میتوانی برنامهٔ درس و بازی را کنار هم بچینی. بُرنا بودن یعنی تعادل، نه ترک تمام کارهای کودکانه.
پاسخ: این احساس کاملاً طبیعی است. دورهٔ بُرنا درست نقطهٔ میانی کودکی و بزرگسالی است. در این سن، هم نیاز به کمک داری و هم دوست داری کارهایت را خودت انجام دهی. این دوگانگی نشانهٔ رشد سالم توست.
پاسخ: بُرنای عاقل کار خلاف را انجام نمیدهد، حتی اگر همه بکنند. میتوانی محترمانه بگویی «من در این کار شرکت نمیکنم» یا به آنها بگویی عاقبت بد کارشان را ببینند. اگر خیلی جدی است، حتماً به معلم یا والدین بگو.