مهر؛ از خورشیدِ تابستان تا مهربانیِ دلهای پاییزی
خورشید و ماه مهر؛ دو نشانه از یک واژه
در فرهنگ فارسی، «مهر» نخست به معنی خورشید است. در کتابهای درسی خواندهایم که ایرانیان باستان برای خورشید احترام ویژهای قائل بودند چون روشنایی و گرما میبخشد. از سوی دیگر، ماه اول پاییز را «مهرماه» مینامند. وقتی به مدرسه میروی و برگ درختان زرد میشود، هوا خنکتر میگردد؛ اما هنوز گاهی آفتاب گرمی میتابد. این آفتابِ پاییزی یادآور همان مهرِ آسمانی است. پس «مهر» هم نام ماه است و هم نام آن نور گرمی که در آغاز پاییز هنوز روی گونهات حس میکنی.
| معنی مهر | نماد | مثال از زندگی |
|---|---|---|
| خورشید | روشنایی، گرما، زندگی | صبح زود که خورشید از پشت کوهها پیداست |
| ماه مهر (اول پاییز) | شروع مدرسه، برگریزان، خنکی هوا | اوّل مهر که تازه کیف و کتاب نو میگیری |
| مهربانی و دوستی | محبت، کمک، همدلی | وقتی مدادت را به دوستت قرض میدهی |
مهر در کلاس و حیاط مدرسه؛ یعنی چه؟
اگر از همکلاسیهایت بپرسی «مهربانی یعنی چه؟» احتمالاً میگویند: یعنی کمک کردن، گوش دادن، نریختن وسایل دیگران. در ماه مهر که مدرسهها باز میشوند، فرصت خوبی است تا مهر را تمرین کنیم. مثلاً وقتی دوست جدیدی به کلاس میآید، میتوانی کنارش بنشینی و دفتر نقاشیات را نشانش بدهی. یا در زنگ ورزش اگر کسی توپش را گم کرده، با او شریک شوی. حتی یک لبخند ساده در راهروی مدرسه هم یک «مهر» کوچک است. یادمان باشد مهر مثل خورشید است؛ لازم نیست خیلی حرف بزنی، فقط گرمی میدهد.
سه پرسش چالشی دربارهٔ مهر
پاسخ: مهربانی به معنای کوتاه آمدن از حق خودت نیست. میتوانی آرام بگویی «ناراحت شدم» و بعد هم همان طور رفتار معمول را ادامه بدهی. گاهی سکوت مهربانانه قویترین پاسخ است.
پاسخ: چون در ایران باستان، در این ماه جشن «مهرگان» برگزار میشد و مردم به یاد خورشید (مهر) شادی میکردند. حتی اگر یک روز ابری باشد، باز هم مهر (خورشید) پشت ابرهاست و دوباره میآید.
پاسخ: حتماً. بدون اینکه چیزی بگویی، میز شام را بچین، به خواهر یا برادر کوچکتر در مشقهایش کمک کن، یا ظرف میوه را برای بزرگترها بشور. این کارها مثل نور خورشید خانه را گرم و روشن میکند.