ماکیان: مرغ خانگی، پرندهای دوستداشتنی در حیاط خانه
تخممرغ صبحانه، صدای خروس در سحرگاه، و یک دوست پر از فایده در زندگی روستایی و شهری
چکیده: در این مقاله با مرغ خانگی آشنا میشوی. مرغ و خروس از پرندگان اهلی به نام
ماکیان هستند. میفهمیم چه نیازهایی دارند، تخم و گوشت آنها چه فایدهای دارد و چرا انسانها از هزاران سال پیش آنها را نگهداری میکنند. کلیدواژههای مهم: مرغ، خروس، تخممرغ، لانه، دان، جوجه.
مرغ و خروس چه شکلی هستند و کجا زندگی میکنند؟
مرغ خانگی پرندهای است با بال، دو پا، نوک و تاج قرمز روی سر. خروس معمولاً بزرگتر از مرغ است، دم بلند و خوشرنگی دارد و صبح زود بانگ برمیدارد. مرغها بیشتر قهوهای، سفید یا سیاه دیده میشوند. آنها در قفس یا آغل زندگی میکنند، ولی خیلی دوست دارند در حیاط آزاد باشند و زمین را بگردند. مرغها برای خوابیدن به نشیمنگاه (چوبی بلند) نیاز دارند. همچنین برای تخم گذاشتن به لانهٔ آرام نیاز دارند. مرغها دانهٔ گندم و جو، سبزی، کرم خاکی و حتی خردههای نان میخورند. آنها همیشه مقداری سنگریزهٔ ریز میخورند تا غذا را در معدهشان آسیاب کنند.
| نوع پرنده |
اندازه و شکل |
صدا |
کار اصلی |
مرغ |
متوسط، پرهای یکدست، تاج کوچک |
قُدقدق (صدای ملایم) |
تخمگذاری و خواباندن جوجهها |
خروس |
بزرگ، دم رنگین و بلند، تاج بزرگ |
قوقولی قوقو (بلند) |
نگهبانی و دفاع از گله |
مرغ در زندگی روزمرهٔ ما چه جایگاهی دارد؟
حتماً تا حالا تخممرغ نیمرو، املت یا آبپز را امتحان کردهای. در مدرسه گاهی ساندویچ تخممرغ میخوری. مرغها هر روز تقریباً یک تخم میگذارند. تخممرغ برای رشد استخوانها و ماهیچهها خیلی مفید است. همچنین گوشت مرغ یکی از غذاهای اصلی ماست. شام شب، مرغ سوخاری یا خورش مرغ را دوست داری؟ مادرها و پدرها از بازار مرغ کامل یا ران و سینهٔ مرغ میخرند. در روستاها مردم خودشان مرغ نگهداری میکنند؛ تخمهای تازه و گرم را از لانه برمیدارند. حتی پَر مرغ را هم دور نمیاندازند؛ از آن برای پر کردن بالش و لحاف استفاده میشود. همچنین فضولات مرغ (کود) برای تقویت خاک باغچه و گلدانها عالی است.
نکته: مرغ برای تخمگذاری به نور کافی و جای خشک نیاز دارد. اگر مرغ ناراحت باشد یا گرسنه بماند، تخم نمیگذارد. به همین دلیل کسانی که مرغ دارند، هر روز به آنها دانه و آب تازه میدهند و لانهشان را تمیز میکنند.
چند پرسش و پاسخ جذاب دربارهٔ مرغ خانگی
پرسش ۱آیا مرغ بدون خروس هم تخم میگذارد؟
بله. مرغ برای تخمگذاری به خروس نیاز ندارد. تخمهایی که بدون خروس به دست میآید، نطفه ندارند یعنی هرگز به جوجه تبدیل نمیشوند. همان تخممرغی است که ما در خانه مصرف میکنیم. اگر در مرغداری خروس نباشد، مرغها هر روز تخم میگذارند و آن تخمها خوراکی هستند.
پرسش ۲چرا بعضی تخممرغها دو زرده دارند؟
گاهی مرغ جوان که تازه تخمگذاری را شروع کرده، در تخمدانش دو زرده همزمان آزاد میشود و هر دو در یک پوسته قرار میگیرند. این تخممرغها بزرگتر از معمول هستند. خوردن آنها هیچ مشکلی ندارد و اتفاق نادری است. در یک مرغداری از هر چند هزار تخم، شاید چند تا دو زرده باشد.
پرسش ۳چطور بفهمیم تخممرغ تازه است یا نه؟
یک روش ساده: تخممرغ را در یک لیوان آب سرد بینداز. اگر ته لیوان روی پهلو خوابید، خیلی تازه است. اگر ته لیوان ایستاد (نوک تیز پایین)، چند روزی از آن گذشته ولی هنوز خوردنی است. اگر روی آب شناور شد، دیگر کهنه شده و بهتر است نخوری. این روش را حتماً با بزرگترها امتحان کن.
مرغ خانگی یکی از مفیدترین حیوانات اهلی است. از هزاران سال پیش، انسانها مرغ را رام کردند و حالا در همه جای ایران و جهان از آن نگهداری میشود. مرغ به ما تخم، گوشت، پر و کود میدهد. خروس با بانگ خود ساعت بیداری طبیعت است. اگر روزی فرصت داشتی در خانهتان یا مزرعهٔ پدربزرگ مرغی را از نزدیک ببینی، رفتار او را تماشا کن: چگونه زمین را میکاود، دان میخورد و با جیغهای کوتاه جوجههایش را صدا میزند. پس مرغ نه فقط یک منبع غذایی، که یک موجود زنده و باهوش در حیاط خانه است.
مرغ خانگیماکیانتخممرغخروس
