همزمان و همدوره؛ یعنی چهچیزهایی با هم اتفاق میافتند یا همسن و همسال هستند؟
همزمانی و همدورهای را بهتر بشناسیم
واژهٔ «همزمان» یعنی دو یا چند رویداد در یک لحظه یا در یک زمان کوتاه انجام شوند. مثلاً وقتی تو داری تکالیف ریاضی مینویسی و همکلاسیات داری مشق علوم مینویسد، ولی هر دویتان در زنگ مدرسه این کار را میکنید. این دو کار همزمان انجام میشوند. اما «همدوره» یعنی افرادی که در یک بازهٔ بلندمدت زندگی میکنند؛ مثل اینکه تو، دوستانت و همهٔ دانشآموزان پایهٔ ششم در یک دورهٔ تاریخی زندگی میکنید.
| واژه | معنی ساده | مثال از زندگی دانشآموز |
|---|---|---|
| همزمان | در یک زمان دقیق یا لحظه | نوشتن و خوردن خوراکی همزمان نیست؛ چون تمرکز را به هم میریزد. |
| همدوره | کسانی که در یک دوران (چند سال یا چند دهه) زندگی میکنند | پدر بزرگ تو با پدر بزرگ دوستت همدوره هستند. |
در زندگی روزمره کجا این دو را میبینیم؟
فرض کن در زنگ ورزش، دو تیم دارن باهم فوتبال بازی میکنند. ضربه زدن به توپ و دویدن بازیکنها همزمان است. اما همهٔ آن بازیکنها همدوره نیستند؛ چون ممکن است یکی کلاس ششم و دیگری کلاس پنجم باشد. همدوره بودن بیشتر به «همسن بودن» یا «در یک سالها زندگی کردن» اشاره دارد. مثلاً تو و هممدرسهات که هر دو در دهۀ ۱۴۱۰ شمسی به دنیا آمدهاید، همدوره هستید. مثال دیگر: صدای ضبط ماشین و صدای زنگ مدرسه اگر با هم شنیده شوند، همزمان هستند.
پرسشهای چالشی برای روشنتر شدن موضوع
پرسش ۱: آیا خوردن صبحانه و مسواک زدن همزمان کار خوبی است؟
پاسخ: نه، چون مسواک زدن باید بعد از خوردن صبحانه باشد تا دندانها تمیز شوند. اگر همزمان انجام دهی، هم غذا را قورت میدهی و هم مسواک به درستی کار نمیکند. همزمانی همیشه مفید نیست.
پرسش ۲: اگر مادربزرگ من و مادربزرگ دوستم هر دو در دهۀ ۱۳۵۰ زندگی میکردهاند، به آنها چه میگوییم؟
پاسخ: میگوییم آن دو همدوره هستند. چون در یک دورهٔ تاریخی زندگی میکردهاند، حتی اگر یک ماه یا یک سال با هم اختلاف سن داشته باشند.
پرسش ۳: آیا دو تا اتوبوس که همزمان از دو ایستگاه مختلف حرکت میکنند، حتماً همدوره هستند؟
پاسخ: خیر، «اتوبوس» دورهدار نیست. ما «همدوره» را فقط برای جانداران یا انسانها و گاهی برای پدیدههای تاریخی به کار میبریم. دو رویداد همزمان، همدوره نیستند مگر اینکه در یک بازهٔ بلندمدت هم قرار داشته باشند.
باکس جمعبندی: پس یاد گرفتیم که «همزمان» یعنی کارها یا رویدادهایی که در یک لحظه با هم انجام میشوند (مثل خوردن و راه رفتن که همزمان انجام نمیدهیم). «همدوره» یعنی کسانی که در یک دوران چندساله با هم زندگی کردهاند (مثل تو و دوستان همسن و سالت). برای تشخیص سریع میتوانیم بپرسیم: آیا این دو چیز در یک ثانیه اتفاق میافتند؟ اگر آری، همزمان هستند. آیا در یک دهه یا یک قرن به دنیا آمدهاند؟ اگر آری، همدوره هستند. حالا تو میتوانی به زندگی خودت نگاه کنی و ببینی چه چیزهایی با هم همزمان هستند و چه کسانی با تو همدورهاند.