دمید: درخشید، طلوع کرد.

دمیدن: درخشیدن و آغاز شدن نور خورشید، ماه و ستارگان

دمیدن یعنی چه و برای چه چیزهایی به کار می‌رود؟

در زبان فارسی، فعل «دمیدن» هنگامی به کار می‌رود که خورشید، ماه یا ستارگان از پشت کوه یا از افق پیدا شوند و روشنایی خود را پخش کنند. مثلاً می‌گوییم: «سپیده‌دمید» یا «خورشید از پشت کوه دمید». جالب است بدانی که این واژه فقط برای اجرام آسمانی به کار نمی‌رود؛ بلکه در شعرها و داستان‌ها به معنای آغاز یک چیز خوب و تازه هم آمده است. مثلاً «امید در دلش دمید» یعنی امید در درون او نمایان شد. اما ریشهٔ اصلی همان طلوع کردن نور است.

برای روشن‌تر شدن موضوع، بیا تفاوت دمیدن خورشید، ماه و ستارگان را در یک جدول مقایسه کنیم:

در زندگی روزمرهٔ ما، دمیدن چه جایی دارد؟

حتماً تا حالا صبح زود که از خواب بیدار شده‌ای، نور نارنجی خورشید را دیده‌ای که از لای پرده به اتاق می‌تابد. در آن لحظه، می‌توانی بگویی «خورشید دمید». یا شب وقتی ماه از پشت درختان حیاط مدرسه پیدا می‌شود، باز هم از واژهٔ «دمیدن» استفاده می‌کنی. حتی در کارتون‌ها و انیمیشن‌هایی که تماشا می‌کنی، گاهی راوی می‌گوید: «سپیده دمید و ماجراجویی تازه شروع شد».

فرض کن صبح روز امتحان، نگران و بی‌حوصله از خواب بیدار شده‌ای. اگر خورشید با نور گرمش از پشت کوه دمیده باشد، چه حسی پیدا می‌کنی؟ معمولاً همه خوشحال می‌شویم و انرژی می‌گیریم. به همین دلیل است که شاعران ایرانی همیشه از «دمیدن صبح» برای رسیدن امید و پایان یافتن غم استفاده کرده‌اند. یک نمونهٔ ساده: وقتی می‌گویی «صبح دمید و من برای مدرسه آماده شدم»، یعنی روز تازه با روشنایی آغاز شده و تو هم کارهایت را شروع می‌کنی.

چند پرسش و پاسخ چالشی دربارهٔ دمیدن