جانداران از نظر نوع تغذیه
گیاهخواران و گوشتخواران چه جانورانی هستند؟
جانورانی که تنها از گیاهان، میوهها، دانهها و برگها خوراک میگیرند، گیاهخوار نامیده میشوند. برای نمونه، گاو و گوسفند در مزرعه از علف و یونجه تغذیه میکنند. خرگوش نیز هویج و کاهو را دوست دارد. در سوی دیگر، جانورانی هستند که برای به دست آوردن خوراک، جانوران دیگر را میخورند. به این دسته گوشتخوار میگوییم. شیر، پلنگ و گرگ نمونههای شناختهشدهٔ گوشتخواران هستند. همچنین برخی از پرندگان مانند شاهین و عقاب نیز گوشتخوارند.
بیشتر جانوران را میتوان بر پایهٔ خوراک اصلیشان در یکی از این دو دسته جای داد. دانستن این ویژگی به ما کمک میکند تا زنجیرهٔ خوراک را در طبیعت بهتر درک کنیم.
نمونههایی از زندگی روزمره
اگر به حیاط مدرسه نگاه کنید، ممکن است گنجشکهایی را ببینید که دانههای ریختهشده روی زمین را برمیچینند. این گنجشکها گیاهخوارند. ولی گربهای که در کوچه پرسه میزند، اگر موش یا پرندهای را شکار کند، گوشتخوار است. در خانه نیز میتوانید نمونههایی بیابید: طوطیسانان که تخمه و میوه میخورند گیاهخوارند، در حالی که سگ و گربه با خوراک گوشتی بزرگ شدهاند. حتی ماهیهای کوچک آکواریوم نیز بر پایهٔ نوع خوراکی که به آنها میدهید، گیاهخوار یا گوشتخوار هستند.
یکی از جالبترین نمونهها، خرس است. خرس هم میوه و عسل میخورد و هم گاهی ماهی شکار میکند. به همین دلیل خرس را در دستهٔ ویژهای به نام همهچیزخوار قرار میدهند. اما در این مقاله بیشتر روی دو گروه اصلی گیاهخوار و گوشتخوار تمرکز داریم.
| ویژگی | گیاهخواران | گوشتخواران |
|---|---|---|
| خوراک اصلی | برگ، میوه، دانه، علف | گوشت جانوران دیگر |
| دندانها | پهن و صاف برای ساییدن گیاه | تیز و نیشدار برای پاره کردن گوشت |
| نمونهٔ جانوران | گاو، گوسفند، خرگوش، فیل | شیر، پلنگ، کوسه، عقاب |
چند پرسش و پاسخ چالشی
آیا همهٔ گیاهخواران تنها برگ میخورند؟
نه، برخی از آنها مانند طوطی دانههای روغنی را دوست دارند و برخی دیگر مانند فیل از پوست درختان هم تغذیه میکنند. ولی همهٔ آنها خوراک خود را از گیاهان به دست میآورند.
آیا گوشتخواران هرگز گیاه نمیخورند؟
بیشتر گوشتخواران در شرایط عادی گیاه نمیخورند، اما گاهی به ناچار یا برای درمان برخی مشکلات، گیاهان دارویی را میخورند. با این حال، خوراک اصلی آنها گوشت است.
چرا بعضی از جانوران را همهچیزخوار مینامیم؟
چون این جانوران هم از گیاهان و هم از جانوران دیگر تغذیه میکنند. برای نمونه، خرس و خوک وحشی هم میوه و ریشه میخورند و هم گاهی حشره یا ماهی شکار میکنند.
دانستن اینکه هر جانوری چه خوراکی میخورد، به ما کمک میکند تا زنجیرهٔ خوراک را در طبیعت دنبال کنیم. گیاهخواران خوراک خود را از گیاهان میگیرند و گوشتخواران نیز از شکار گیاهخواران یا دیگر گوشتخواران تغذیه میکنند. هر جانوری با توجه به نوع خوراکش، ویژگیهای خاصی در دستگاه گوارش و دندانهای خود دارد. با شناخت این دو گروه، میتوانیم نقش هر جانور را در چرخهٔ زندگی بهتر درک کنیم و از طبیعت پیرامون خود آگاهتر باشیم.
