حرکت کسره: صدای «اِ» کوتاه
یک نشانه کوچولوی دوست داشتنی زیر حروف
در این مقاله یاد میگیریم که حرکت کسره چیست، چه صدایی دارد و زیر کدام حروف میآید. با مثالهای ساده از اسم حیوانات، میوهها و وسایل اطراف، این نشانهٔ کوچولوی فارسی را به خوبی میشناسیم. کلمات کلیدی مهم این مبحث عبارتاند از: حرکت کسره، صدای e، نشانهٔ زیر حرف، حروف فارسی، و خواندن کلمات.
حرکت کسره چیست؟
حرکت کسره یک علامت کوچک است که شبیه یک خط کج است و زیر حروف میآید: ـِ. این علامت به ما میگوید که صدای حرف، یک صدای کوتاه «اِ» است. مثلاً وقتی این علامت زیر حرف «ب» میآید، ما آن را «بِ» میخوانیم. مثل اول کلمهٔ «بِچه».
یادآوری: حرکت کسره همیشه و فقط زیر حروف مینشیند و صدای «اِ» کوتاه و تیز ایجاد میکند. این صدا شبیه اول کلمهٔ «اِنجا» است، اما خیلی کوتاهتر.
صدای حرکت کسره در کجاها شنیده میشود؟
این صدا در خیلی از کلمههایی که هر روز استفاده میکنیم وجود دارد. به این مثالها توجه کن:
| کلمه |
حرف دارای کسره |
صدای تولید شده |
| پِنجره |
پ |
پِ |
| دِهان |
د |
دِ |
| زِمین |
ز |
زِ |
| رِاست |
ر |
رِ |
یک بازی کوچک با حرکت کسره
بیا با هم یک بازی کنیم! به اطرافت نگاه کن. اسم چند وسیله یا حیوان را که صدای «اِ» در اول یا وسط آن هست، پیدا کن. مثلاً:
- اسم یک حیوان: گُربه (دقت کن، روی حرف «ر» صدای «اِ» داریم: گُرِبه)
- اسم یک میوه: سیب (دقت کن، روی حرف «س» صدای «اِ» داریم: سِیب)
- اسم یک وسیله در کلاس: مِداد (روی حرف «م» صدای «اِ» داریم)
حالا تو هم سعی کن سه کلمهٔ دیگر پیدا کنی که حرکت کسره داشته باشند.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
سؤال: آیا حرکت کسره با حرف «ی» اشتباه گرفته میشود؟
پاسخ: بله، بعضی وقتها بچهها فکر میکنند حرکت کسره، حرف «ی» کوچک است. اما حرکت کسره یک خط کج است و زیر حرف میآید، در حالی که حرف «ی» یک شکل کامل دارد و میتواند در اول، وسط یا آخر کلمه بیاید.
سؤال: حرکت کسره زیر همهٔ حروف فارسی میآید؟
پاسخ: بله، حرکت کسره میتواند زیر تقریباً همهٔ حروف فارسی بیاید تا صدای «اِ» کوتاه را بسازد. مثل بِ، پِ، تِ، ثِ، ... و تا آخر.
سؤال: اگر حرکت کسره نباشد چه میشود؟
پاسخ: اگر این حرکت کوچک نباشد، ما ممکن است کلمه را اشتباه بخوانیم. مثلاً کلمهٔ «کِتاب» اگر بدون کسره باشد، شاید آن را «کتاب» بخوانیم که معنایش عوض میشود.
جمعبندی: حرکت کسره یک علامت کوچولوی زیر حروف است که صدای کوتاه «اِ» میسازد. این حرکت به ما کمک میکند کلمات را درست و روان بخوانیم. یادگیری این حرکت، اولین قدم برای خواندن و نوشتن روان فارسی است.
پاورقی
1حرکت کسره (Kasre / Zer): یک نشانهٔ اعرابگذاری در الفبای فارسی که زیر حروف قرار میگیرد و نمایانگر صدای مصوت کوتاه e (مشابه e در کلمه bed انگلیسی) است.
2مصوت (Vowel): به صداهایی گفته میشود که با بازدم آزاد و بدون بسته شدن مسیر دهان تولید میشوند. حرکت کسره یک مصوت کوتاه است.
آموزش فارسی
حرکت کسره
صدای اِ کوتاه
نشانه های فارسی
کلاس اول دبستان
