مهیب؛ وقتی ترس و وحشت در زندگی روزمره سراغمان میآید
ترس معمولی، ترس شدید و هراس ناگهانی چه فرقی دارند؟
همهٔ ما گاهی میترسیم. مثلاً وقتی در راهروی تاریک مدرسه صدای ناگهانی میشنویم، یا زمانی که معلم میگوید فردا امتحان ناگهانی داریم. اما همهٔ ترسها یکسان نیستند. بعضی ترسها خفیف و زودگذرند، بعضی خیلی شدیدند و به آنها «مهیب» میگوییم. بیایید با سه کلمهٔ کلیدی آشنا شویم:
| نوع ترس | معنی ساده | مثال برای دانشآموز |
|---|---|---|
| ترسناک | چیزی که دل را میلرزاند، ولی خیلی هم شدید نیست | فیلم کوتاه ترسناک نیمهشب از تلویزیون |
| وحشتناک | ترس همراه با بهت و ناراحتی شدید | تصادف دوچرخه جلوی چشم خودمان |
| هراسانگیز | ناگهانی و آنقدر شدید که بدن بیاختیار میلرزد | ناگهان در پارک مادرت را گم کنی و همهجا تاریک شود |
واژهٔ «مهیب» معمولاً برای آن دسته از ترسها به کار میرود که واقعاً انسان را از درون خالی میکند. مثلاً طوفان شدید همراه با صاعقههای پشتسرهم میتواند مهیب باشد. یا صدای غرش شیر در باغوحش وقتی نزدیک قفس میایستی، یک حس مهیب دارد.
کجاها در زندگی روزمره با چیزهای مهیب روبرو میشویم؟
شاید فکر کنی «مهیب» فقط در فیلمهای سینمایی وجود دارد. اما نه! گاهی در همان حیاط مدرسه یا خیابان هم حسهای مهیب پیش میآید. فرض کن موقع غروب در پارک مشغول تاببازی هستی. ناگهان ابر سیاهی میآید و همه جا مثل شب تاریک میشود. رعد و برق چنان مهیبی میزند که همه بچهها جیغ میکشند و به طرف خانه میدوند. این همان حس هراسانگیز است.
نمونهٔ دیگر: امتحان شفاهی ناگهانی. تصور کن معلم بدون خبر قبلی اسم تو را میخواند و میگوید: «جدول ضرب را از حفظ بخوان». دل بعضی بچهها آنقدر تند میزند که پاهایشان میلرزد و کلمات را فراموش میکنند. این هم یک نوع ترس شدید است، هرچند مهیبترین نوع آن نیست.
چند پرسش چالشی دربارهٔ ترس و هراس
پرسش ۱: آیا ترس همیشه بد است؟ چرا گاهی دلمان میخواهد فیلم ترسناک ببینیم؟
پاسخ: ترس همیشه بد نیست. گاهی ترس به ما هشدار میدهد که خطر نزدیک است. مثلاً ترس از آتش باعث میشود دستمان را نزدیک شعله نبریم. دیدن فیلم ترسناک هم برای بعضی ها لذتبخش است، چون بعد از پایان فیلم حس میکنیم شجاع بودهایم و بر ترس خود چیره شدهایم. اما اگر فیلم خیلی مهیب باشد، شاید نتوانی شب راحت بخوابی. پس بهتر است از فیلمهای خیلی وحشتناک دوری کنی.
پرسش ۲: چطور میتوانیم وقتی چیزی مهیب میبینیم، خودمان را آرام کنیم؟
پاسخ: روشهای سادهای هست: نفس عمیق بکش (سه شماره هوا را به داخل بکش، بعد آرام بیرون بده). به خودت بگو «این فقط یک فیلم است» یا «این صدا خطر واقعی ندارد». میتوانی کنار دوست یا مادرت بروی. همچنین اگر تاریکی برایت ترسناک است، چراغ کوچکی روشن بگذار. خیلی از چیزهایی که مهیب به نظر میرسند، در واقع بیخطرند؛ مثل سایهٔ عجیب درخت در شب.
پرسش ۳: آیا موجودات مهیب مثل دیو و لولو واقعاً وجود دارند؟
پاسخ: در زندگی واقعی، هیچ لولو یا دیوی وجود ندارد که بخواهد به بچهها آسیب بزند. بعضی قصههای قدیمی این موجودات را ساختهاند تا کودکان از کارهای خطرناک دوری کنند. اما صدای مهیب باد در شب یا شکل عجیب سایهها میتواند تو را بترساند، چون مغز ما چیزهای ناشناس را خطرناک فرض میکند. با روشن کردن چراغ و نگاه دقیق، میبینی که هیچ چیز ترسناکی آنجا نیست.