التماسکنان: اصرارکنان و درخواستکنان
درخواست مؤدبانه، اصرار آگاهانه و التماس بینتیجه
وقتی چیزی میخواهیم، راههای مختلفی داریم. بیایید این سه راه را با هم مقایسه کنیم:
| نوع رفتار | تعریف ساده | مثال در زندگی مدرسه |
|---|---|---|
| ۱. درخواست مؤدبانه | یک بار و با احترام خواستن | «لطفاً خودکارت را یک دقیقه به من قرض بدهی؟» |
| ۲. اصرار آگاهانه | دو یا سه بار با دلیل خواستن | «مگر قرار نبود کمکم کنی؟ فقط پنج دقیقه وقت میگیرد.» |
| ۳. التماس بینتیجه | بارها و بارها گریهکنان خواستن | خواهش میکنم، خواهش، من دیگه دوستت نیستم اگر ندهی» |
درخواست مؤدبانه معمولاً جواب میگیرد. اصرار زمانی خوب است که مطمئن باشید حق با شماست، مثلاً همگروهی تان قول کمک داده ولی مشغول بازی است. اما التماس کردن، حتی اگر به خواستهتان برسید، باعث میشود دیگران از شما دلخور شوند و به حرفهایتان بیاعتنایی کنند.
کاربرد در زندگی روزمرهٔ دانشآموزی
تصور کنید میخواهید مادرتان برای شما یک بازی رایانهی جدید بخرد. اگر یک بار مؤدبانه درخواست کنید و دلیل بیاورید (مثلاً «تکالیفم را انجام دادهام»)، احتمال موفقیت زیاد است. اگر او گفت «نه»، یک بار دیگر با آرامش بگویید: «میشود برای آخر هفته؟» این همان اصرارِ آگاهانه است. ولی اگر هر روز گریه کنید، قهر کنید و بگویید «هیچ چیز از زندگی نمیخواهم جز این بازی»، وارد التماسِ بینتیجه شدهاید. آن وقت مادرتان دیگر حوصلهی شنیدن حرف شما را هم نخواهد داشت.
مثال دیگر: در زنگ ورزش، توپ فقط یکی است. اگر فریاد بزنید «بده بده بده»، همه اذیت میشوند. اما اگر بگویید «میشود بعد از ده دقیقه نوبت من باشد؟» بعداً همه حاضرند توپ را به شما بدهند. نکتهٔ کلیدی این است که دیگران دوست دارند با آدمی رفتار کنند که به خواستههایشان هم احترام بگذارد.
چند پرسش چالشی برای فکر کردن
پاسخ: نه. گاهی طرف مقابل فقط نیاز به توضیح دارد. مثلاً اگر معلم بگوید «نه، نمیشود زودتر بروی»، شما میتوانید یک بار بپرسید «برای نماز خواندن هم نمیشود؟» اگر باز هم «نه» شنیدید، اصرار بیشتر التماس محسوب میشود.
پاسخ: اصرار خوب همراه با دلیل و آرامش است، مثل «دیروز به من قول دادی». اصرار بد یعنی جیغ زدن، گریه کردن یا تهدید. اصرار خوب گاهی نتیجه میدهد؛ اصرار بد همیشه رابطه را خراب میکند.
پاسخ: میتوانید بگویید «التماس نکن، لطفاً یک بار آرام بپرس». به او یاد بدهید که درخواست محترمانه بهتر جواب میگیرد. اگر باز هم التماس کرد، محکم بگویید «فعلاً نه» و موضوع را عوض کنید.
درخواست مؤدبانه همیشه قدم اول است. اگر جواب نداد، یک بار اصرار با دلیل اشکالی ندارد. اما التماس و گریه و تکرار بیحد نه تنها کمکتان نمیکند، بلکه دیگران را از شما دور میکند. بهترین راه این است که خواستهتان را روشن و آرام بیان کنید، به «نه» احترام بگذارید و راه دیگری برای رسیدن به هدف پیدا کنید. یادتان باشد: کسی که همیشه التماس میکند، مانند کسی است که همیشه گرسنه میماند؛ چون دیگران از دست او فرار میکنند.