شیردل: دلیر، شجاع
شیردل کیست و چه فرقی با دیگران دارد؟
واژهٔ «شیردل» از دو بخش «شیر» (حیوان قدرتمند جنگل) و «دل» (قلب یا درون انسان) ساخته شده است. در فرهنگهای فارسی، شیردل به کسی میگویند که دلیری و شجاعت دارد. اما شجاعت یعنی چه؟ شجاعت یعنی اینکه تو کاری را انجام دهی، حتی اگر از آن بترسی. خیلی از بچههای همسن تو فکر میکنند آدم شجاع کسی است که هرگز نمیترسد. در حالی که این درست نیست. همهٔ انسانها میترسند. تفاوت آدم شیردل با بقیه در این است که او ترسش را کنترل میکند و اجازه نمیدهد ترس مانع کار درست شود.
برای اینکه بهتر متوجه شوی، بیا به تفاوت شیردلی با چند چیز دیگر نگاه کنیم. گاهی بعضی بچهها کارهای خطرناک انجام میدهند، مثلاً از دیوار بلند میپرند یا حرف زشت به دیگران میزنند. به این کارها «بیپروایی» میگویند، نه شجاعت. آدم شیردل کار بیخطر و درست را انتخاب میکند، حتی اگر دیگران به او بخندند.
| نوع رفتار | ویژگیها | مثال در مدرسه |
|---|---|---|
| شیردلی (شجاعت واقعی) | انجام کار درست همراه با ترس | جلوی زورگویی به دوستت بایستی |
| بیپروایی (خطرناک) | انجام کار خطرناک بدون فکر | دویدن در راهپله با چشم بسته |
| ترسویی (نبود شجاعت) | ندیدن کار درست فقط به خاطر ترس | سکوت وقتی دوستت ناراحت است |
چگونه در زندگی روزمره شیردل باشیم؟
شاید فکر کنی شیردل بودن فقط در فیلمها یا داستانهای قدیمی معنا دارد. اما نه! هر روز در مدرسه، خانه و کوچه فرصتهای زیادی برای نشان دادن دلیری وجود دارد. بیا چند مثال بزنیم:
مثال اول فرض کن سر امتحان ریاضی، دوستت از تو میخواهد جواب سوال را به او بگویی. تو میدانی این کار تقلب است و خلاف قوانین مدرسه. اگر با ترس از دست دادن دوستی ات، جواب را بدهی، شیردل نیستی. اما اگر مودبانه به او بگویی «نمیتوانم این کار را بکنم، اما بعد از امتحان با هم درس میخوانیم»، این یعنی شجاعت و دلیری.
مثال دوم گاهی در زنگ ورزش، بچهها به خاطر ضعیف بودن یکی از همکلاسیهایشان در فوتبال، به او میخندند. شجاعت این است که تو صدایت را بلند کنی و بگویی «این کار خوبی نیست». شاید قلبت تند تند بزند و از واکنش بقیه بترسی. اما به یاد بیاور که آدم شیردل همان کسی است که کار درست را انجام میدهد، حتی با وجود ترس.
مثال سوم فرض کن در حیاط خانه، توپت میرود به شیشهٔ همسایه و آن را میشکند. ترس از دعوای پدر و مادرت ممکن است باعث شود فرار کنی. اما آدم شیردل میماند، عذرخواهی میکند و قول میدهد توپش را در جای امنی بازی کند.
چند پرسش و پاسخ دربارهٔ شیردلی
پاسخ: بله! در حقیقت کسی که اصلاً نمیترسد، نیازی به شجاعت ندارد. ترس طبیعی است، مثل وقتی میخواهی برای اولین بار روی صحنه بروی یا با غریبهای صحبت کنی. شیردل بودن یعنی «با ترس کنار آمدن» نه «نداشتن ترس».
پاسخ: خیر. گاهی بچهها فکر میکنند اگر با مشت یا فریاد مشکل را حل کنند، شجاع هستند. اما شیردل واقعی کسی است که بتواند بدون دعوا و با آرامش حرفش را بزند. گاهی برای آرام ماندن و گفتن «بیا آرام صحبت کنیم» شجاعت بیشتری لازم است تا پرخاش کردن.
پاسخ: هرگز! شیردل بودن یک صفت همیشگی نیست که یک بار آن را داشته باشی یا نه. هر روز و هر لحظه میتوانی تصمیم بگیری شجاع باشی. اگر امروز در برابر یک دوست ساکت ماندی، فردا میتوانی حرف حق را بزنی. دلیری مثل یک ماهیچه است که با تمرین قوی میشود.
شیردل یعنی کسی که دلیر و شجاع است. شجاعت یعنی انجام کار درست، حتی وقتی میترسی. در کتابهای درسی فارسی بارها دربارهٔ آدمهای شیردل خواندهای؛ مثل کسانی که در برابر نادرستی میایستادند یا از ضعیف دفاع میکردند. تو هم هر روز در مدرسه و خانه میتوانی شیردل باشی: با راست گفتن، دفاع از دوست، قبول کردن اشتباه و ترسیدن اما دست نکشیدن. یادت باشد شیردل کسی نیست که نمیترسد، کسی است که با ترسش مبارزه میکند و کار درست را انتخاب مینماید.