هیجان خشمگین و عصبانی؛ شناخت و راههای آرام شدن
خشم چیست و چه شکلی در ما ظاهر میشود؟
خشم مثل یک آژیر خطر درون ماست. وقتی احساس میکنیم حقمان پایمال شده، کسی به ما بیاحترامی کرده یا به چیزی که دوست داریم نرسیدهایم، این آژیر به صدا درمیآید. خشم دو نوع اصلی دارد: خشم لحظهای که سریع میآید و سریع میرود (مثل وقتی همکلاسی دفتر مشق شما را پاره میکند) و خشم پنهان که آرام آرام جمع میشود (مثل وقتی چند روز متوالی سرتان داد میزنند).
| نوع خشم | چه شکلی است؟ | مثال روزمره |
|---|---|---|
| خشم لحظهای | گرم شدن صورت، گره کردن مشت، فریاد زدن | کسی نوبت شما را در بازی رایانهای میپرد |
| خشم پنهان | قهر کردن، زدن در را محکم بستن، نگفتن دلیل ناراحتی | وقتی معلم شما را نادیده میگیرد و شما به همکلاسی چیزی نمیگویید |
در زندگی روزمره چه موقع عصبانی میشویم؟
فرض کنید بعد از زنگ تفریح وارد کلاس میشوید و میبینید دوستتان مداد رنگی جدیدتان را بدون اجازه برداشته و نوکش شکسته است. چه حسی پیدا میکنید؟ یا هنگام ناهار، مادرتان غذای مورد علاقهتان را درست نکرده و شما خسته از مدرسه پشت میز ناهار مینشینید. در این لحظات، بدن شما واکنش نشان میدهد: قلبتان تند میزند، ماهیچهها سفت میشوند و تنفس تند و کوتاه میگردد. بعضی از بچهها شروع به داد زدن میکنند، بعضی گریه میکنند و بعضی خودشان را به گوشهٔ کلاس میکشند و قهر میکنند. همهٔ این واکنشها طبیعی است، اما میتوانیم راه بهتری یاد بگیریم.
سه پرسش و پاسخ چالشی دربارهٔ خشم
پرسش ۱: آیا عصبانی شدن همیشه بد است؟
پاسخ: نه، عصبانی شدن بد نیست. خشم به شما میگوید «یک جای کار ایراد دارد». مثلاً اگر دوستتان به شما دروغ بگوید، خشم شما نشان میدهد که به صداقت اهمیت میدهید. مشکل زمانی پیش میآید که خشم را به پرخاشگری تبدیل کنید، مثل کتک زدن یا فحش دادن.
پرسش ۲: چرا بعضی وقتها سر چیزهای خیلی کوچک عصبانی میشوم؟
پاسخ: گاهی خشم واقعی زیر پوست شما پنهان است. مثلاً شاید از صبح زود که بیدار شدهاید، خسته بودهاید یا با خواهرتان دعوا کردهاید. وقتی سر ظرف غذا عصبانی میشوید، شاید دلیل اصلی چیز دیگری باشد. به خودتان بگویید: «آیا واقعاً از این موضوع ناراحتم یا چیز دیگری هست؟»
پرسش ۳: وقتی خیلی عصبانی هستم و میخواهم فریاد بزنم، چه کار کنم؟
پاسخ: سه راه ساده را امتحان کنید: اول، نفس عمیق (از بینی هوا را به آرامی به داخل بکشید و از دهان بیرون دهید). دوم، محل را ترک کنید (بگویید من ۵ دقیقه نیاز دارم آرام شوم). سوم، خود را سرگرم کنید (کتاب بخوانید، نقاشی بکشید یا به موسیقی آرام گوش دهید). بعد از آرام شدن، میتوانید دربارهٔ مشکل حرف بزنید.
خشم مثل یک مهمان است که گاهی به خانهٔ وجودمان سر میزند. اگر به او خوشآمد بگوییم اما اجازه ندهیم وسایل خانه را بشکند، خوب است. هر بار که توانستید بدون داد و فریاد و کتک کاری از کنار یک عصبانیت عبور کنید، به خودتان افتخار کنید. یادتان باشد: مدیریت خشم یعنی شما رانندهٔ احساساتتان هستید، نه مسافر آنها. میتوانید با تمرین کردن، هر بار آرامتر از قبل شوید. از فردا صبح، وقتی کمی عصبانی شدید، سه نفس عمیق بکشید و ببینید چه فرقی میکند.