نادر ابراهیمی: نویسنده و سینماگر پیشکسوت ادبیات کودک و نوجوان ایران
۱. از نیمکت مدرسه تا قله نویسندگی: زندگی نامه نادر ابراهیمی
نادر ابراهیمی در سال ۱۳۱۵ خورشیدی در تهران به دنیا آمد. پدرش «عطاءالملک» و خانواده اش اصالت کرمانی داشتند. او تحصیلات متوسطه خود را در مدرسه معروف دارالفنون به پایان رساند و بعد از آن وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد. اما علاقه واقعی او به ادبیات بود، بنابراین بعد از دو سال از دانشکده حقوق انصراف داد و در رشته زبان و ادبیات انگلیسی مشغول به تحصیل شد.
نادر ابراهیمی از ۱۶ سالگی نوشتن را شروع کرد. اولین کتابش «خانهای برای شب» نام داشت که در ۱۳۴۲ منتشر شد. جالب است بدانید که در همان سال به دلیل فعالیتهای سیاسی، مدتی در زندان بود. او در طول زندگی حرفههای مختلفی مثل تعمیرکار، حسابدار بانک، صحافی، طراح، فروشنده کتاب، خوشنویس و عکاس را تجربه کرد. نادر ابراهیمی در سال ۱۳۸۷ و پس از ۹ سال مبارزه با بیماری آلزایمر[پانویس ۱] درگذشت.
۲. همگام با کودکان: بنیانگذاری موسسهای برای فردای بهتر
یکی از مهمترین کارهایی که نادر ابراهیمی برای بچهها انجام داد، ساختن یک خانه بزرگ برای کتاب و داستان بود. او به همراه همسرش «فرزانه منصوری» مؤسسهای به نام «همگام با کودکان و نوجوانان» راهاندازی کرد. این مؤسسه جایزههای زیادی گرفت، حتی یکبار به عنوان «بهترین ناشر آسیا» انتخاب شد. کار این مؤسسه فقط چاپ کتاب نبود؛ بلکه آنها روشهای تدریس و حرف زدن با بچهها را هم یاد میدادند.
۳. کتابهای جذاب برای بچهها و نوجوانان
نادر ابراهیمی بیش از ۴۹ کتاب مخصوص کودکان و نوجوانان نوشته است. او عاشق ایران بود و در بیشتر داستانهایش سعی میکرد زیباییهای کشورمان را نشان بدهد. موضوع کتابهای او بسیار متنوع است: از ماجراهای حیوانات گرفته تا داستانهای تخیلی و علمی.
| نام کتاب | سال انتشار (شمسی) | موضوع کلی |
|---|---|---|
| دور از خانه | ۱۳۴۷ | داستانی برای کودکان با رویکرد آموزشی |
| سنجابها | ۱۳۴۹ | داستانی درباره طبیعت و حیوانات |
| هزارپای سیاه و قصههای صحرا | ۱۳۵۰ | مجموعه داستانهای کوتاه |
| مقدمه بر فارسینویسی برای کودکان | ۱۳۶۴ | کتاب آموزشی برای نویسندگی |
۴. نادر ابراهیمی در سینما و تلویزیون
نادر ابراهیمی فقط نویسنده نبود، بلکه فیلمنامهنویس و کارگردان هم بود. یکی از معروفترین کارهای او سریال تلویزیونی «آتش بدون دود» و نسخه سینمایی آن به نام «صدای صحرا» است که در سال ۱۳۵۴ ساخته شد. او همچنین چندین مستند درباره طبیعت و فرهنگ ایران ساخت.
سبک کارگردانی ابراهیمی خیلی خاص بود. او سعی میکرد در فیلمهایش، پیامهای اخلاقی را با تصاویر زیبا ترکیب کند. شاگردان معروفی در کلاسهای او حضور داشتند؛ از جمله ابراهیم حاتمیکیا و کمال تبریزی که بعدها کارگردانهای بزرگی شدند. ابراهیمی در کارگردانی، شبیه یک نقاش ماهر بود که میخواهد با نور و دوربین، یک داستان قشنگ را روی پرده سینما نقاشی کند.
۵. چرا نادر ابراهیمی مهم است؟ (جوایز و افتخارات)
نادر ابراهیمی در طول زندگی خود جایزههای معروف زیادی گرفت. برخی از مهمترین افتخارهای او عبارتند از:
- جایزه اول براتیسلاوا[پانویس ۲]: این جایزه در سال ۱۹۷۰ میلادی به او برای کتابهای کودکش اهدا شد.
- جایزه یونسکو در آموزش: سازمان جهانی یونسکو بخاطر روشهای نوین آموزشی که او برای بچهها ابداع کرده بود، به او جایزه داد.
- کتاب برگزیده سال ایران: او این جایزه را برای برخی آثارش دریافت کرده است.
- عنوان بهترین نویسنده داستانهای بیست سال پس از انقلاب: این عنوان را برای رمان عظیم «آتش بدون دود» به دست آورد.
۶. چالشهای مفهومی: پرسش و پاسخ درباره نادر ابراهیمی
نادر ابراهیمی کتابی به نام «ابنمشغله» (یعنی پسر مشغلهها) نوشته که درباره زندگی خودش است. او در طول زندگی مشاغل زیادی داشت و همیشه سرش شلوغ بود. یک روز تعمیرکار بود، یک روز بانکدار، یک روز نویسنده و یک روز هم کارگردان. او هیچوقت دست از تلاش برنداشت و همیشه در حال یادگیری چیزهای جدید بود.
نادر ابراهیمی معتقد بود که یک نویسنده باید با همه انسانها ارتباط برقرار کند، چه کوچک و چه بزرگ. او برای بچهها داستانهای ساده و قشنگ مینوشت تا دنیا را بهتر بشناسند و برای بزرگسالان رمانهای جدیتری خلق میکرد تا درباره زندگی فکر کنند. این نشان میدهد که او نویسندهای توانا بود و میتوانست به زبان هر گروه از مردم با آنها حرف بزند.
بیماری آلزایمر[پانویس ۱] روی مغز و حافظه انسان اثر میگذارد. نادر ابراهیمی از سال ۲۰۰۱ (۱۳۸۰) به این بیماری مبتلا شد. از آنجایی که نویسندگی به حافظه و تمرکز بالایی نیاز دارد، او دیگر نتوانست به نوشتن ادامه دهد و متأسفانه مانند گذشته نتوانست برای ما کتاب بسازد. او در سال ۱۳۸۷ بر اثر همین بیماری درگذشت.
پاورقیها
[۱] آلزایمر: بیماریای است که به مرور زمان باعث ضعیف شدن حافظه و توانایی مغز برای فکر کردن میشود. معادل انگلیسی آن Alzheimer's Disease است.
[۲] براتیسلاوا: نام پایتخت کشور اسلواکی است و هرسال مسابقهای بین بهترین کتابهای کودک جهان در آنجا برگزار میشود. معادل انگلیسی آن Bratislava است.
[۳] مؤسسه همگام: نام مؤسسهای بود که نادر ابراهیمی و همسرش برای پیشرفت ادبیات کودک در ایران تأسیس کردند. «همگام» یعنی همراه و همقدم. معادل انگلیسی آن Hamgam Institute است.