عناصر تخیلی بازی: ویژگیهایی که بازی را از واقعیت جدا میکند
بازی، زمینی با قوانین خودش
فکر کن در حیاط مدرسه یک بازی فوتبال راه انداختهای. خط کشی زمین، تعداد بازیکنان، قانون آفساید و پنالتی گرفتن؛ همه اینها قوانینی هستند که شما و دوستانتان برای آن بازی خاص پذیرفتهاید. دنیای بازیهای ویدئویی هم دقیقاً همین طور است. آنها یک سامانه بسته هستند با قوانین و منطق خاص خودشان که با دنیای بیرون متفاوت است. این قوانین، همان مکانیک2 بازی هستند.
برای مثال، در دنیای واقعی اگر از ارتفاع بپری، احتمال آسیب دیدن داریم. اما در بازی Super Mario، مارویو میتواند از بلندیهای زیاد بپرد و فقط اگر به سکه یا قدرت جدیدی برسد، شادمانی کند! این فیزیک تغییر یافته، یک عنصر تخیلی است که بازی را سرگرمکننده میکند. یا در بازیهای نقشآفرینی4، ممکن است با خوردن یک سیب قرمز کوچک، تمام جراحتهای یک نبرد سخت درمان شود؛ چیزی که در واقعیت غیرممکن است.
دستهبندی عناصر تخیلی در بازیها
عناصری که واقعیت را در بازیها میشکنند، به دستههای مختلفی تقسیم میشوند. درک این دستهبندی به ما کمک میکند ساختار بازیها را بهتر تحلیل کنیم.
| دسته عنصر | توضیح | مثال ملموس |
|---|---|---|
| قوانین فیزیک و محیط | نادیده گرفتن یا تغییر قوانین فیزیک دنیای واقعی (مانند گرانش، آسیبپذیری). | پرش دوگانه در هوا، شناور ماندن روی آب بدون غرق شدن، زنده ماندن پس از افتادن از ارتفاع زیاد. |
| قدرتها و تواناییها | تواناییهایی که برای شخصیت بازی طراحی شده و در واقعیت وجود ندارند. | پرتاب آتش با دست، نامرئی شدن، کنترل ذهن دیگران، پرواز بدون وسیله. |
| اقتصاد و منابع | سیستم جمعآوری و خرج منابع به شیوهای سادهشده و غیرواقعی. | یافتن سکه در جعبههای شناور در هوا، حمل صدها سلاح مختلف در یک کیف کوچک، رشد فوری گیاهان. |
| زمان و مکان | فشردهسازی یا کش دادن زمان، یا سفر به مکانهای غیرممکن. | گذشت سریع شب و روز در چند دقیقه، نقشههایی که کل یک قاره را در یک صفحه نشان میدهند، سیاحت در کهکشانهای دوردست. |
چرا این تخیلیها را باور میکنیم؟ نقش "تعلیق باور"
سوال جالبی پیش میآید: اگر میدانیم این اتفاقات غیرواقعی هستند، چطور هنگام بازی کردن آنها را میپذیریم و لذت میبریم؟ پاسخ در مفهوم تعلیق باور3 نهفته است. ما به عنوان بازیکن، یک قرارداد نانوشته با بازی میبندیم: «من میپذیرم که قوانین این دنیا متفاوت است، به شرطی که بازی آن قوانین را به طور پایدار و منطقی در درون خودش رعایت کند.»
مثلاً در یک بازی ماجراجویی، اگر قاعده این باشد که هیولاها فقط با نور خورشید ضعیف میشوند، ما این را میپذیریم. اما اگر در وسط بازی، بدون هیچ توضیحی، همان هیولا ناگهان از آب هم بترسد، قرارداد به هم میخورد و ما احساس حقه خوردن میکنیم. بنابراین، یک بازی موفق، عناصر تخیلی خود را به طور سازگار و منطبق بر قوانین درونی خودش ارائه میدهد.
به زبان ساده: بازی قوانین جالبی تعریف میکند و در سرتاسر بازی به آن قوانین وفادار میماند. در نتیجه، بازیکن دنیای بازی را باور میکند.
از صفحه بازی تا زندگی واقعی: کاربرد عملی این آگاهی
شاید بپرسید فهمیدن این موضوع چه فایدهای دارد؟ این آگاهی به ما کمک میکند تا منتقدانهتر بازی کنیم و بفهمیم چرا از یک بازی خوشمان میآید یا نه. همچنین، درک مکانیک2 بازی و عناصر تخیلی، میتواند الهامبخش خلاقیت در زمینههای دیگر باشد.
برای مثال، طراحی یک مسابقه در مدرسه یا یک برنامه خانوادگی، شبیه طراحی یک بازی است. شما باید قوانین ساده، واضح و جذاب تعریف کنید. ممکن است یک عنصر تخیلی کوچک هم به آن اضافه کنید: «هر کس سه بار دور حیاط بدود، یک کارت «معافیت از یک سوال» دریافت میکند!». این کارت معافیت، شبیه یک قدرت ویژه در بازیهای ویدئویی است که انجام فعالیت را لذتبخشتر میکند.
حتی در درسخواندن، گاهی میتوان از این ایده استفاده کرد. مثلاً به خودت قول بدهی که بعد از حل هر 5 مسئله ریاضی، میتوانی 10 دقیقه بازی کنی. این سیستم پاداش، یک مکانیک بازیوار است که یک فعالیت چالشبرانگیز را شیرینتر میکند.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاسخ: نه دقیقاً. بسیاری از بازیها سعی میکنند واقعیت را شبیهسازی کنند (مثل بازیهای رانندگی یا ورزشی). در آنها هم ممکن است کمی اغراق وجود داشته باشد. عنصر تخیلی معمولاً به چیزهایی اشاره دارد که عمداً و به شکل بارز، قوانین شناخته شده دنیای ما را میشکنند تا تجربه خاصی خلق کنند. مثل پرتاب توپ آتشین در مقابل رانندگی با یک خودروی واقعی که سرعت آن کمی بیشتر از حد معمول نشان داده شده است.
پاسخ: بله، شرط جذابیت، سازگاری درونی است، نه شباهت به واقعیت. یک بازی کاملاً انتزاعی با شخصیتهای هندسی و قوانین عجیب هم میتواند بسیار سرگرمکننده باشد، به شرطی که قوانین آن برای بازیکن روشن باشد و در طول بازی تغییر نکند. بازیای مثل Tetris نمونه کامل این موضوع است.
پاسخ: خیر. حتی در بازیهایی که ادعای واقعگرایی دارند نیز ممکن است عناصر تخیلی پیدا کنید. مثلاً در یک بازی جنگی «واقعگرا»، ممکن است شخصیت اصلی بتواند زخمهای عمیق را فقط با پانسمان سریع درمان کند، یا تعداد گلولههایی که میتواند حمل کند، بسیار بیشتر از ظرفیت واقعی باشد. اینها هم برای حفظ جریان بازی و لذت بازیکن، نوعی تلطیف واقعیت یا عنصر تخیلی محسوب میشوند.
پاورقی
1عناصر تخیلی (Fictional Elements): مؤلفهها، قوانین یا موجوداتی در یک اثر (مانند بازی، فیلم، کتاب) که در جهان واقعی امکانپذیر نیستند یا وجود ندارند.
2مکانیک بازی (Game Mechanics): مجموعه قواعد و سیستمهایی که نحوه تعامل بازیکن با بازی و پیشرفت در آن را تعیین میکنند. مانند روش کسب امتیاز، مبارزه یا حل معما.
3تعلیق باور (Suspension of Disbelief): تمایل داوطلبانه بازیکن یا بیننده برای نادیده گرفتن جنبههای غیرواقعی یک اثر و پذیرش قوانین دنیای داستانی، به منظور لذت بردن از آن.
4بازی نقشآفرینی (Role-Playing Game - RPG): نوعی بازی که در آن بازیکن کنترل یک یا چند شخصیت را در یک دنیای داستانی بر عهده میگیرد و پیشرفت آنها معمولاً از طریق کسب تجربه و بهبود مهارتها صورت میگیرد.
