فرستنده پیام: سازندههای دنیای رسانه
فرستنده پیام کیست؟ از فرد تا سازمان بزرگ
در یک ارتباط ساده، فرستنده کسی است که پیام را ایجاد و ارسال میکند. در دنیای رسانهها، این مفهوم گستردهتر میشود. برای درک بهتر، فرستندههای پیام را میتوان به چند دسته کلی تقسیم کرد:
| نوع فرستنده | توضیح و ویژگیها | مثال ملموس |
|---|---|---|
| فرستنده فردی | یک شخص حقیقی که با انگیزههای شخصی (مانند اشتراک خبر، بیان نظر یا سرگرمی) پیام میسازد. مخاطب آن معمولاً محدود است. |
• دوستی که در اینستاگرام1 استوری میگذارد. • پدر یا مادری که در گروه خانواده در پیامرسانها خبری را منتشر میکند. • یک بلاگر2 که ویدیوی شخصی خود را در یوتیوب3 آپلود میکند. |
| فرستنده سازمانی (رسانهای) | یک نهاد، شرکت یا مؤسسه رسمی که با هدفی خاص (مانند اطلاعرسانی، تبلیغات، آموزش یا سرگرمی) و با بودجه و تیم حرفهای پیام تولید میکند. |
• شبکههای تلویزیونی (مثل صدا و سیما). • روزنامهها و خبرگزاریها (مثل ایرنا4). • شرکتهای بزرگ تولیدکننده فیلم و سریال (مثل هالیوود5). |
| فرستنده تبلیغاتی | زیرمجموعهای از فرستندههای سازمانی که هدف اصلیشان ترغیب مخاطب به خرید کالا، استفاده از خدمت یا تغییر نگرش است. |
• شرکتهای تولیدکننده تلفن همراه که آگهی تلویزیونی پخش میکنند. • یک فروشگاه آنلاین که بنر تبلیغاتی در سایتها نشان میدهد. • یک رستوران که برای غذای جدیدش پست اینستاگرامی میزند. |
| فرستنده الگوریتمی | یک برنامه کامپیوتری که بر اساس دادههای کاربران، به صورت خودکار پیام تولید یا انتخاب میکند. این فرستنده، هوشمند اما غیرشخصی است. |
• پیشنهادهای ویدیویی در صفحه اصلی یوتیوب3. • خبرهای پیشنهادی در اپلیکیشنهای خبری. • تبلیغات هدفمندی که در اینستاگرام1 مطابق جستجوهای شما ظاهر میشوند. |
اهداف پنهان و آشکار: فرستنده چه میخواهد؟
فرستندهها همیشه بیغرض پیام نمیفرستند. درک هدف آنها به ما کمک میکند تا پیام را بهتر تحلیل کنیم. این اهداف میتوانند ترکیبی باشند:
- اطلاعرسانی: مانند برنامههای خبری یا اطلاعیههای مدرسه. هدف اصلی انتقال واقعیتهاست.
- ترفند و تبلیغ: هدف اصلی این است که نظر یا رفتار شما را تغییر دهد. مثلاً آگهی یک نوشیدنی انرژیزا که قول افزایش تمرکز میدهد.
- سرگرمی: مانند سریالهای طنز یا ویدیوهای خندهدار در شبکههای اجتماعی. هدف اصلی جلب توجه و ایجاد لحظات خوش است.
- آموزش: مانند کانالهای علمی در یوتیوب3 یا کتابهای درسی. هدف افزایش دانش و مهارت مخاطب است.
- اقناع6: تلاش برای متقاعد کردن شما به پذیرش یک ایده یا دیدگاه. سخنرانی یک سیاستمدار یا پست یک فعال محیط زیست نمونههایی از این هدف هستند.
به عنوان مثال، یک شرکت تولید کننده شکلات ممکن است با انتشار یک کلیپ کارتونی جذاب (هدف سرگرمی)، در نهایت شما را به خرید محصولش (ترفند و تبلیغ) ترغیب کند.
پیام در عمل: تحلیل یک آگهی تبلیغاتی
بیایید مفهوم فرستنده را با یک مثال عملی از زندگی روزمره بررسی کنیم. تصور کنید در حال تماشای تلویزیون هستید و آگهی یک تلفن همراه جدید پخش میشود.
شناسایی فرستنده: فرستنده، یک شرکت بزرگ فناوری (سازمانی-تبلیغاتی) است.
اهداف فرستنده:
- هدف اولیه و آشکار: معرفی ویژگیهای جدید گوشی (اطلاعرسانی).
- هدف نهایی و پنهان: متقاعد کردن شما برای خرید این گوشی به جای مدلهای رقیب (ترفند و اقناع). این هدف اصلیترین انگیزه شرکت برای صرف هزینه زیاد در تولید و پخش آگهی است.
تکنیکهای مورد استفاده: فرستنده برای رسیدن به هدفش، از تکنیکهایی استفاده میکند: نشان دادن دوربین فوقپیشرفته، استفاده از چهرههای محبوب، نمایش محیطهای لوکس و شیک، و تأکید بر عباراتی مانند "انقلابی در دنیای فناوری".
با درک این موارد، شما از یک مخاطب منفعل به یک تحلیلگر فعال تبدیل میشوید و میتوانید هوشمندانهتر تصمیم بگیرید.
پرسشهای مهم درباره فرستنده پیام
پاورقی
1اینستاگرام (Instagram): یک شبکه اجتماعی اشتراکگذاری عکس و ویدیو.
2بلاگر (Blogger/Vlogger): فردی که به صورت منظم در یک وبلاگ یا کانال ویدیویی مطالب خود را منتشر میکند.
3یوتیوب (YouTube): یک پلتفرم اشتراکگذاری ویدیو.
4ایرنا (IRNA): خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران.
5هالیوود (Hollywood): مرکز صنعت فیلمسازی آمریکا در شهر لسآنجلس.
6اقناع (Persuasion): فرآیند تأثیرگذاری بر نگرشها، باورها یا رفتارهای دیگران از طریق ارائه اطلاعات و استدلال.
