رقابتپذیری محصول: کلید موفقیت در بازار
رقابتپذیری چیست و چرا مهم است؟
تصور کنید در یک نمایشگاه علوم مدرسه، شما و دوستانتان هر کدام یک ماشین اسباببازی ساختهاید. همه ماشینها تقریباً شبیه هم هستند. حالا چه چیزی باعث میشود معلمها و دانشآموزان دور میز شما جمع شوند و ماشین شما را انتخاب کنند؟ شاید ماشین شما سریعتر باشد، طراحی جالبتری داشته باشد، یا با انرژی خورشیدی کار کند. این دقیقاً همان رقابتپذیری۱ است: مجموعهای از ویژگیها که محصول شما را از رقیبانش متمایز و برای مشتری جذابتر میکند.
در دنیای واقعی، رقابتپذیری برای بقا و رشد هر کسبوکاری حیاتی است. یک شرکت با محصول رقابتی، میتواند سهم بیشتری از بازار را به دست آورد، سود بیشتری کسب کند و در بلندمدت موفق بماند.
چهار ستون اصلی رقابتپذیری یک محصول
برای آنکه محصولی رقابتی باشد، باید روی چند محور اصلی کار کند. این محورها مثل پایههای یک میز هستند که اگر یکی ضعیف باشد، کل میز لرزان میشود.
| ستون | توضیح | مثال |
|---|---|---|
| ۱. قیمت | هزینهای که مشتری برای خرید محصول میپردازد. تعادل بین قیمت و ارزش دریافتی بسیار مهم است. | دو مدل تلفن همراه با مشخصات فنی یکسان؛ مدلی که قیمت ۱۰% کمتری دارد، رقابتیتر است. |
| ۲. کیفیت | میزان مطلوبیت، دوام، عملکرد و بیعیب بودن محصول. | یک کیف مدرسه که پارچه محکمتری دارد و زیپ آن به راحتی نمیشکند، حتی با قیمت بالاتر، ممکن است به صرفهتر باشد. |
| ۳. متمایزسازی | ارائه ویژگیهای منحصربهفردی که در محصولات رقیب وجود ندارد. | مدادی که پاککن آن تمام نمیشود یا ماستیکی که بوی مطبوعی دارد. |
| ۴. خدمات و تجربه | خدمات پس از فروش، نحوه برخورد فروشنده، سهولت خرید و بستهبندی جذاب. | فروشگاهی که خرید آنلاین از آن آسان است و محصول را با بستهبندی زیبا و یک یادداشت تشکر ارسال میکند. |
نقش مشتری در تعیین رقابتپذیری
در نهایت این مشتری است که تصمیم میگیرد کدام محصول رقابتیتر است. شرکتها باید نیازها، سلیقه و مشکلات مشتریان را به دقت مطالعه کنند. به این کار تحقیق بازار۲ میگویند. برای مثال، اگر دانشآموزان از سنگینی کولهپشتیها شکایت داشته باشند، شرکتی که کولهپشتی سبکوزن با همان کیفیت تولید کند، محصول بسیار رقابتی خواهد داشت.
یک فرمول ساده برای درک ارزش از نگاه مشتری:
هرچه حاصل این کسر بزرگتر باشد، ارزش محصول در ذهن مشتی بیشتر و رقابتپذیری آن بالاتر است.
یک بازی عملی: طراحی یک خودکار رقابتی
بیایید با یک فعالیت گروهی، رقابتپذیری را بهتر درک کنیم. فرض کنید شما و گروههای دیگر باید یک خودکار جدید طراحی و "بفروشید". برای رقابتی شدن محصول خود، باید به این سؤالات پاسخ دهید:
۱. قیمت: قیمت آن چقدر خواهد بود؟ آیا قیمت مناسبی نسبت به خودکارهای معمولی دارد؟
۲. کیفیت: آیا جوهر آن سریع خشک میشود و لک نمیاندازد؟ بدنه آن راحت در دست قرار میگیرد؟
۳. متمایزسازی: چه ویژگی خاصی دارد؟ شاید دارای پاککن باشد، یا جوهر آن در چهار رنگ مختلف قابل تغییر است، یا با طرح شخصیتهای محبوب تزئین شده است.
۴. خدمات: آیا اگر خودکار معیوب بود، میتوان آن را تعویض کرد؟ آیا به صورت تکتک و با بستهبندی هدیه هم فروخته میشود؟
گروهی که بتواند بهترین ترکیب از این عوامل را ارائه دهد، در این بازی رقابتی برنده است. این دقیقاً همان کاری است که شرکتهای بزرگ انجام میدهند.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
۱. افزایش فروش پیوسته نسبت به دورههای قبل.
۲. نظرات مثبت مشتریان در فضای مجازی و توصیه آن به دیگران.
۳. کاهش سهم بازار رقبا در آن حوزه خاص.
این موارد نشان میدهند محصول نه تنها توجه مشتری را جلب کرده، بلکه رضایت او را نیز جذب نموده است.
پاورقی
۱رقابتپذیری (Product Competitiveness): توانایی یک شرکت یا محصول در ارائه کالاها و خدمات به گونهای که از نظر قیمت، کیفیت و سایر ویژگیها، در مقایسه با محصولات مشابه دیگر در بازار، جذابتر باشد.
۲تحقیق بازار (Market Research): فرآیند جمعآوری، تحلیل و تفسیر نظاممند اطلاعات دربارهی یک بازار هدف، مشتریان، رقبا و محیط کلی کسبوکار.
