چالش ارزشیابی مهارتی قرآن در اول ابتدایی: نمره یا توانمندی؟
تفاوت نمره و توانمندی در یادگیری قرآن
فرض کنید دو دانشآموز داریم: سارا و علی. سارا میتواند سورهٔ حمد را از حفظ بخواند و نمرهٔ 20 بگیرد، اما معنی کلمات را نمیداند. علی ممکن است در حفظ کردن کمی کندتر باشد، اما وقتی میگوید «الحمدلله» میداند که یعنی «ستایش مخصوص خداوند است» و وقتی مادرش به او هدیه میدهد، از روی علاقه این جمله را به زبان میآورد. کدام یک مهمتر است؟ نمرهٔ سارا یا توانمندی علی؟
نمره فقط یک عدد است، مثل شمارهی صندلی در کلاس. اما توانمندی یعنی دانشآموز بتواند از آنچه یاد گرفته در زندگی روزمره استفاده کند. برای مثال، وقتی با دوستش قهر میکند، یادآوری «بسمالله الرحمن الرحیم» به معنای شروع کردن کارها با نام خدا، به او آرامش میدهد.
| ویژگی | ارزشیابی نمرهای | ارزشیابی مهارتی |
|---|---|---|
| هدف اصلی | مقایسه دانشآموزان با یکدیگر | سنجش رشد فردی و کاربرد آموختهها |
| نمونه در قرآن اول دبستان | خواندن صحیح یک سوره و گرفتن نمرهٔ 18 | توانایی گفتن «توکل»1 هنگام شروع تکلیف جدید |
| تأثیر بر دانشآموز | ممکن است باعث استرس و رقابت ناسالم شود | علاقه و اعتماد به نفس را افزایش میدهد |
چگونه توانمندی دانشآموزان را در کلاس قرآن بسنجیم؟
به جای اینکه فقط از دانشآموز بخواهیم متنی را از رو بخواند، میتوانیم موقعیتهای کوچکی در کلاس ایجاد کنیم. برای مثال، یک روز اسباببازیهای کلاس را بین بچهها تقسیم میکنیم و از آنها میپرسیم: «اگر بخواهیم قبل از شروع بازی از خدا تشکر کنیم، چه میگوییم؟» پاسخ صحیح ممکن است «الحمدلله» باشد. یا وقتی دانشآموزی کار خوبی انجام میدهد، از دیگران میخواهیم بگویند «ما شاءالله»2. در این روش، ما نه تنها تلفظ، بلکه درک و کاربرد عبارتهای قرآنی را نیز ارزشیابی میکنیم.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
خیر. برعکس، وقتی تمرکز از نمره برداشته شود، دانشآموز برای فهمیدن معانی و استفاده از آنها در زندگی مشتاقتر میشود. مثل زمانی که کودک بدون اجبار، برای کمک به مادرش در چیدن سفره اقدام میکند؛ این کار برای او لذتبخشتر از زمانی است که مجبور باشد.
میتوان از روشهای دیگری مانند نقاشی کردن مفهوم یک سورهٔ کوتاه، نمایش عروسکی یا حتی تشخیص دادن عبارتهای قرآنی در یک داستان استفاده کرد. مهم این است که هر کودک در نقطهای که قرار دارد، پیشرفت خودش را ببیند.
پاورقی
1توکل (Tawakkul): واژهای عربی به معنای reliance on God یا اعتماد و تکیه بر خداوند در انجام کارها.
2ما شاءالله (Masha'Allah): واژهای عربی به معنای God has willed it یا «آنچه خدا بخواهد»؛ که برای بیان شگفتی و تحسین چیزی به کار میرود.
