روشهای درست نگهداری نان در خانه
اصول اولیه و علمی نگهداری نان
نان یک مادهی غذایی زنده است! بله درست شنیدید. بعد از پخت، فرآیندهایی به نام رتارداسیون و بیاتی در آن شروع میشود. این فرآیندها باعث میشوند نان نرمی خود را از دست داده و خشک شود. دلیل اصلی این پدیده، حرکت مولکولهای آب و تغییر حالت نشاسته است. برای درک بهتر، میتوانیم بگوییم:
هدف از نگهداری صحیح، کند کردن این فرآیندهای طبیعی است. دو دشمن اصلی نان تازه، رطوبت زیاد (که باعث کپک زدن میشود) و هوای خشک (که باعث خشک شدن نان میشود) هستند. بنابراین باید شرایطی ایجاد کنیم که رطوبت نان در یک سطح متعادل حفظ شود.
بهترین مکان برای نگهداری نان در کوتاهمدت
اگر قصد دارید نان را در عرض 1 تا 2 روز مصرف کنید، بهترین مکان برای نگهداری آن، نانخوری است. اما همهی نانخوریها مثل هم نیستند.
| نوع نانخوری | مزایا | معایب |
|---|---|---|
| نانخوری چوبی | چوب رطوبت اضافی نان را جذب میکند و از کپکزدگی جلوگیری مینماید. | نگهداری و شستشوی سختتر |
| نانخوری فلزی یا پلاستیکی | سبک و قابل شستشو | اگر درب نداشته باشد، نان به سرعت خشک میشود. |
| نانخوری پارچهای (کیسهی نان) | نان میتواند تنفس کند و از جمع شدن رطوبت و کپک جلوگیری میشود. | محافظت کم در برابر هوا و خشک شدن |
مثال: اگر نان گرم را داخل یک نانخوری پلاستیکی دربدار بگذارید، بخار آب نان به دام افتاده و روی سطح نان مینشیند. این رطوبت زیاد، محیطی عالی برای رشد کپک ایجاد میکند. بنابراین همیشه اجازه دهید نان کاملاً خنک شود و سپس آن را در نانخوری قرار دهید.
روش فریز کردن: نگهداری نان برای هفتهها
برای نگهداری نان به مدت طولانی (چند هفته)، بهترین روش، استفاده از فریزر است. سرمای زیاد فریزر، فرآیند بیاتی را تقریباً متوقف میکند. اما برای اینکه نان بعد از یخزدایی طعم و بافت خوبی داشته باشد، باید این کار را به درستی انجام داد.
مراحل صحیح فریز کردن نان:
- نان را پس از خنک شدن کامل، به اندازههای مورد نیاز مصرف (مثلاً برای یک وعده) برش بزنید.
- هر تکه را محکم در نایلون فریزر یا ورق آلومینیومی بپیچید تا هیچ هوایی با آن تماس نداشته باشد. وجود هوا باعث میشود نان در فریزر "سوخته" شود و طعم خود را از دست بدهد.
- روی بستهها تاریخ بزنید و آنها را در فریزر قرار دهید. نان را میتوان به مدت 2 تا 3 ماه در فریزر نگهداری کرد.
مراحل صحیح یخزدایی نان:
- مستقیم در توستر یا فر: بهترین روش برای نانهای برشخورده (مثل باگت یا نان تست) این است که بدون خارج کردن از بسته، مستقیماً از فریزر وارد توستر یا فر داغ شود. این روش باعث ترد شدن دوبارهی نان میشود.
- یخزدایی در دمای اتاق: برای نانهای لواش یا تافتون، میتوان بسته را خارج کرد و گذاشت در هوای اتاق به آرامی یخزدایی شود. سپس برای گرم کردن، چند ثانیه روی حرارت مستقیم بگیرید.
یک آزمایش ساده: مقایسهی سرعت بیاتی
برای درک بهتر موضوع، یک آزمایش علمی ساده میتوانیم انجام دهیم. دو برش از یک نان تازه را بردارید. یکی را در یک کیسهی پلاستیکی دربسته و دیگری را روی یک صفحه در هوای آزاد قرار دهید. بعد از 6 ساعت، هر دو را امتحان کنید. خواهید دید که نان داخل کیسه نرم اما احتمالاً کمی لاستیکی شده، در حالی که نان در هوای آزاد کاملاً خشک و شکننده شده است. این آزمایش به خوبی نقش رطوبت و هوا را در فرآیند بیاتی نشان میدهد. سرعت بیاتی در دمای 4°C (دمای یخچال) به حداکثر خود میرسد. به همین دلیل است که هرگز نباید نان را در یخچال نگهداری کرد.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاسخ: خیر، این یک اشتباه بسیار رایج است. همانطور که گفته شد، دمای یخچال (4°C) دقیقاً دمایی است که فرآیند بیاتی نان را سریعتر میکند. نان در یخچال خیلی سریعتر از هوای اتاق خشک و کهنه میشود.
پاسخ: متأسفانه باید کل نان را دور بریزید. کپکها ریشههای عمیقی درون نان میفرستند که با چشم دیده نمیشوند. جدا کردن قسمت کپکزده کافی نیست و خوردن آن میتواند باعث بیماری شود.
پاسخ: کمی آب به سطح نان بیات اسپری کنید و آن را به مدت 5-10 دقیقه در یک فر با حرارت 180°C (350°F) گرم کنید. بخار آب ایجاد شده، نان را نرم خواهد کرد. برای نانهای نازک، چند ثانیه روی حرارت مستقیم اجاق گاز کافی است.
پاورقی
1رتارداسیون (Retardation): به کند شدن فرآیندهای شیمیایی در نان پس از پخت اطلاق میشود.
2بیاتی (Staling): به فرآیند کهنه شدن نان و از دست دادن نرمی و تازگی آن گفته میشود که عمدتاً به دلیل تغییر حالت مولکولهای نشاسته و مهاجرت رطوبت است.
3°C (Degree Celsius): درجه سلسیوس، واحد اندازهگیری دما.
4°F (Degree Fahrenheit): درجه فارنهایت، واحد دیگری برای اندازهگیری دما.
