گروه آتشنشان؛ نگهبانان ایمنی در مدرسه و خانه
وظیفههای اصلی گروه آتشنشان
گروه آتشنشان در مدرسه یا هر جای دیگر، سه وظیفهٔ اصلی دارد که هر کدام به اندازهٔ دیگری اهمیت دارند. این وظیفهها عبارتاند از: کنترل آتشسوزی، بررسی نشت گاز و بازبینی تأسیسات برقی. هر یک از این بخشها نیاز به آگاهی و دقت بالایی دارد تا بتوان از بروز رویدادهای ناگوار جلوگیری کرد.
کنترل آتشسوزی یعنی اینکه گروه آتشنشان باید بداند وقتی آتش رخ میدهد، چه کاری انجام دهد. برای نمونه، آنها باید جای خاموشکنندههای دستی را دقیقاً بدانند و بتوانند از آنها بهدرستی استفاده کنند. همچنین باید راههای خروج اضطراری را برای دانشآموزان مشخص کنند تا در زمان آتشسوزی، همه بتوانند بهسرعت و با آرامش ساختمان را ترک کنند. یکی از کارهای مهم دیگر، برگزاری مانورهای آتشنشانی است که در آن دانشآموزان تمرین میکنند هنگام شنیدن صدای هشدار، چگونه رفتار کنند.
بررسی خطرهای نشت گاز نیز بخش دیگری از کار این گروه است. نشت گاز میتواند بسیار خطرناک باشد؛ زیرا گاز شهری (متان) با هوا مخلوط میشود و در صورت جرقه، انفجار رخ میدهد. گروه آتشنشان باید بهطور مرتب شیرهای گاز، لولهها و اتصالات را بازدید کند تا مطمئن شود نشتی وجود ندارد. آنها همچنین باید به دانشآموزان آموزش دهند که اگر بوی گاز آمد، چه کارهایی را نباید انجام دهند؛ مانند روشن کردن کبریت یا استفاده از کلید برق.
ایمنی برق سومین وظیفهٔ این گروه است. برق اگر درست استفاده نشود، میتواند جرقه ایجاد کند و سبب آتشسوزی گردد. گروه آتشنشان باید مطمئن شود که سیمهای برق سالم هستند، پریزها بیش از اندازه بار الکتریکی ندارند و از چندراهیها (مبدلهای چندراهی) درست استفاده میشود. آنها همچنین باید آموزش دهند که هرگز با دست خیس به وسایل برقی دست نزنید و از تماس سیمهای لخت با یکدیگر جلوگیری کنید.
نقش گروه آتشنشان در افزایش ایمنی
یکی از مهمترین کارهای گروه آتشنشان، بالا بردن سطح ایمنی در محیط است. ایمنی یعنی اینکه شرایط بهگونهای باشد که احتمال آسیب به افراد و وسایل به کمترین اندازه برسد. این گروه با شناسایی نقطههای خطر، آنها را به مدیر یا مسئولان گزارش میدهد تا پیش از وقوع حادثه، آن نقطهها را اصلاح کنند. برای نمونه، اگر در راهروی مدرسه کپسول آتشنشانی وجود نداشته باشد، گروه آتشنشان درخواست تهیهٔ آن را میدهد. یا اگر یک سیم برق در کلاس درس ساییدگی داشته باشد، آن را گزارش میکنند تا تعویض شود.
گروه آتشنشان با برگزاری کارگاههای آموزشی و مسابقههای پرسش و پاسخ، دانشآموزان را با خطرهای آشنا میکند. برای نمونه، آنها میتوانند یک مسابقهٔ نقاشی با موضوع «خطرهای آتشسوزی» برگزار کنند یا از دانشآموزان بخواهند پوسترهایی دربارهٔ راههای خروج اضطراری طراحی کنند. این کارها باعث میشود که همهٔ افراد، نه فقط گروه آتشنشان، به ایمنی توجه کنند و در صورت بروز خطر، بتوانند عکسالعمل درستی نشان دهند.
همچنین گروه آتشنشان باید با دیگر گروههای مدرسه مانند گروه بهداشت و گروه خدمات هماهنگ باشد. برای نمونه، اگر نشت گاز در آشپزخانهٔ مدرسه رخ دهد، گروه آتشنشان باید بهسرعت به گروه خدمات خبر دهد تا شیر اصلی گاز بسته شود و سپس محل را تهویه کنند. این هماهنگی نشان میدهد که ایمنی یک کار گروهی است و همه باید در کنار هم تلاش کنند.
| نوع خطر | نشانهها | کاری که گروه آتشنشان انجام میدهد |
|---|---|---|
| آتشسوزی | دود، شعله، گرمای زیاد، بوی سوختگی | استفاده از خاموشکننده، راهنمایی برای خروج، خبر به آتشنشانی |
| نشت گاز | بوی ویژهٔ گاز (بوی بد)، صدای هسهس | بستن شیر اصلی، باز کردن در و پنجره، ممنوعیت روشن کردن جرقه |
| خطر برق | سیمهای لخت، پریز داغ، جرقه زدن، بوی سوختگی | گزارش سیمهای آسیبدیده، کنترل بار پریزها، آموزش استفادهٔ درست |
پرسشهای چالشبرانگیز دربارهٔ ایمنی
پرسش: چرا در زمان نشت گاز نباید هیچ کلید برقی را روشن یا خاموش کرد؟
زیرا هنگام روشن یا خاموش کردن کلید، یک جرقهٔ بسیار ریز در داخل کلید ایجاد میشود. اگر گاز در هوا باشد، همین جرقهٔ کوچک میتواند سبب انفجار شود. به همین دلیل گروه آتشنشان تأکید دارد که نخست باید شیر گاز را بست، در و پنجره را باز کرد و سپس از محل دور شد و به بزرگترها یا آتشنشانی خبر داد.
پرسش: آیا همهٔ آتشسوزیها را با آب میتوان خاموش کرد؟
خیر! هرگز نباید روی آتشسوزی ناشی از برق یا مایعات آتشزا مانند نفت و بنزین، آب بریزیم. آب رسانای برق است و ممکن است باعث برقگرفتگی شود. همچنین آب روی آتش مایعات نفتی، آن را پخش میکند. گروه آتشنشان باید از خاموشکنندهٔ پودری یا گازی (کربندیاکسید) برای این گونه آتشسوزیها استفاده کند.
پرسش: اگر در مدرسه بوی گاز آمد، دانشآموزان چه کاری باید انجام دهند؟
دانشآموزان نباید هیچ کاری بهتنهایی انجام دهند. نخست باید به معلم یا یکی از اعضای گروه آتشنشان خبر دهند. آنها نیز شیر گاز را میبندند، پنجرهها را باز میکنند و اگر بوی گاز خیلی زیاد بود، همه را از ساختمان بیرون میبرند. دانشآموزان باید خونسردی خود را حفظ کنند و هرگز ندوند یا فریاد نزنند تا دیگران را نگران نکنند.
پرسش: چرا گروه آتشنشان باید بازدیدهای دورهای انجام دهد، در حالی که ظاهر همه چیز سالم به نظر میرسد؟
بسیاری از خطرها پنهان هستند. برای نمونه، یک سیم برق ممکن است از داخل آسیب دیده باشد ولی روی آن سالم به نظر برسد. یا یک اتصال گاز ممکن است خیلی کم نشت داشته باشد و با چشم دیده نشود. بازدید دورهای با ابزارهای مخصوص مانند دستگاه تشخیص نشت گاز، میتواند این خطرهای پنهان را پیدا کند. به همین دلیل است که گروه آتشنشان نباید تنها به ظاهر ساختمان اعتماد کند.
گروه آتشنشان با انجام سه وظیفهٔ اصلی خود یعنی کنترل آتش، بررسی نشت گاز و بازبینی ایمنی برق، نقش بسیار مهمی در حفظ جان و مال افراد دارد. این گروه نه تنها باید خودش بهطور مرتب محیط را بررسی کند، بلکه باید با آموزش و هماهنگی با دیگران، همه را در برابر خطرها آگاه سازد. به یاد داشته باشید که ایمنی کار همه است و هر یک از ما میتوانیم با رعایت نکتههای ساده، به گروه آتشنشان در پیشگیری از رویدادهای ناگوار کمک کنیم.