احیای حیات: مجموعه اقدامات اولیه برای حفظ جان فرد آسیبدیده تا رسیدن کمکهای تخصصی
سه گام طلایی برای نجات جان
هنگامی که با فردی روبرو میشوید که دچار حادثه شده، نباید یک لحظه درنگ کنید، اما بینظمی و حرکات نسنجیده نیز میتواند خطرناک باشد. بههمین دلیل، فرایند کمکرسانی به سه مرحلهٔ اصلی بخش میشود که هر کدام اهمیت ویژهای دارند. این سه گام را مانند یک راهنما در نظر بگیرید که به شما نظم و آرامش میدهد.
گام اول، بررسی و ارزیابی است. باید با صدا زدن و تکان دادن آرام شانههای فرد، سطح هوشیاری او را بسنجید. اگر پاسخی نداد، بلافاصله سر او را به آرامی به عقب خم کنید و چانه را بالا بیاورید تا راه تنفسی باز شود. سپس به مدت 10 ثانیه به سینه و شکم او نگاه کنید تا ببینید آیا تنفس دارد یا نه.
گام دوم، ارتباط با اورژانس است. اگر فرد بیهوش بود یا تنفس نداشت، سریعاً با شمارهٔ 115 تماس بگیرید و دقیقاً مکان حادثه و وضعیت فرد را گزارش دهید. همچنین میتوانید از افراد اطراف کمک بخواهید تا یکی از آنها با اورژانس تماس بگیرد و شما به کارهای فوری برسید.
گام سوم، انجام عملیات پایهٔ حیاتی است. اگر فرد نفس نمیکشد، باید فشردن قفسهسینه را شروع کنید. دستهایتان را روی هم قرار داده و روی میان سینهٔ فرد فشار دهید. این کار باید با عمق حداقل 5 سانتیمتر و با سرعت 100 تا 120 بار در دقیقه انجام شود. این کار را تا زمانی که فرد به هوش بیاید یا اورژانس برسد، ادامه دهید.
چگونه خونریزی را کنترل کنیم؟
یکی از رایجترین مواردی که در حوادث دیده میشود، خونریزی است. خونریزی شدید میتواند در عرض چند دقیقه فرد را به خطر بیندازد. بهترین کار، وارد کردن فشار مستقیم روی زخم است. با یک پارچه یا گاز استریل، روی زخم را بهطور محکم بپوشانید و فشار دهید. اگر پارچه خونآلود شد، آن را برندارید، بلکه روی آن لایهٔ دیگری قرار دهید.
در مواردی که خونریزی از دست یا پا باشد و با فشار بند نیاید، میتوان از یک تورنیکه یا شریانبند استفاده کرد. این کار را فقط زمانی انجام دهید که با آن آشنایی کامل دارید. تورنیکه را باید بالای محل خونریزی، بین زخم و قلب، محکم ببندید تا جریان خون قطع شود. یادتان باشد که زمان بستن تورنیکه را یادداشت کنید تا به پزشک اورژانس بگویید.
| روش کنترل | شرح روش | زمان استفاده |
|---|---|---|
| فشار مستقیم | قرار دادن گاز یا پارچه روی زخم و فشار دادن محکم با دست | اولین اقدام برای هر نوع خونریزی |
| بالا بردن عضو | بالا بردن دست یا پای خونریزیدهنده از سطح قلب | همراه با فشار مستقیم برای کاهش جریان خون |
| شریانبند (تورنیکه) | بستن محکم بالای زخم با پارچه و چوب یا تسمهٔ مخصوص | خونریزی شدید و قطعشونده از دست یا پا که با فشار بند نمیآید |
پرسشهایی که ذهن شما را درگیر میکند
آیا اگر فرد بیهوش است اما نفس میکشد، باید کاری انجام دهیم؟
بله، او را به وضعیت بهبودی (یا وضعیت جنبی) قرار دهید. یعنی او را به پهلو بخوابانید، پایی که بالا است را خم کنید و دست بالایی را زیر گونهاش بگذارید تا راه تنفس باز بماند و اگر استفراغ کرد، مواد وارد ریه نشود. این وضعیت، ایمنترین حالت برای فرد بیهوشی است که بهطور طبیعی تنفس دارد.
آیا همیشه باید تنفس مصنوعی بدهیم؟
خیر، در حال حاضر بسیاری از راهنماها توصیه میکنند که اگر آموزش کافی ندیدهاید، فقط روی فشردن قفسهسینه تمرکز کنید. انجام تنفس مصنوعی برای افراد آموزشدیده یا کسانی که با مانورهای تنفسی آشنایی دارند، توصیه میشود. اما فشردن سینه بدون تنفس هم میتواند به حفظ جریان خون در مغز کمک کند.
اگر ضربان قلب فرد برگشت، آیا باید احیا را متوقف کنیم؟
بله، اگر فرد به هوش آمد، شروع به تنفس طبیعی کرد یا حرکتی نشان داد، باید احیا را قطع کنید. سپس او را در وضعیت بهبودی قرار دهید و تا رسیدن اورژانس کنارش بمانید و مدام علائم حیاتی را بررسی کنید. هرگز فرد را تنها نگذارید، حتی اگر به هوش آمده باشد.
به یاد داشته باشید که اقدامات اولیهٔ حیاتی، یک مهارت ساده و در عین حال ارزشمند است. با یادگیری این مهارتها، نه تنها میتوانید در یک لحظهٔ بحرانی به کمک همنوع خود بشتابید، بلکه به آرامش و اعتمادبهنفس شما نیز افزوده میشود. مهمترین نکته، حفظ خونسردی، ارزیابی درست و شروع سریع اقدامات است. هر ثانیه در این شرایط به اندازهٔ یک عمر ارزش دارد و شجاعت شما برای اقدام، میتواند زندگیای را نجات دهد. با فراگیری این اصول، شما به یکی از حلقههای مهم زنجیرهٔ امداد و نجات تبدیل میشوید و این یعنی توانایی تبدیل یک حادثهٔ تلخ به یک داستان نجات.