نفسگیری در بازگشت به حالت اولیه
چرا پس از فعالیت، باید به بدن فرصت بازگشت بدهیم؟
وقتی ورزش میکنیم، ماهیچههای ما به اکسیژن بیشتری نیاز دارند. برای همین، قلب تندتر میزند و نفسها کوتاهتر و سریعتر میشوند. این حالت برای بدن کاملاً طبیعی است. اما اگر پس از پایان ورزش، ناگهان بایستیم و نفسکشی را رها کنیم، بدن دچار شوک کوچکی میشود. خون ممکن است در پاها جمع شود و مغز اکسیژن کافی دریافت نکند. برای جلوگیری از این مشکل، باید یک دورهٔ کوتاه «بازگشت به حالت اولیه» داشته باشیم. در این دوره، با دم و بازدمهای کنترلشده، ضربان قلب را به تدریج پایین میآوریم و تنفس را به حالت عادی برمیگردانیم.
به زبان سادهتر، بدن ما مانند یک موتور دوچرخه است که پس از تند رفتن، نباید یکباره خاموش شود؛ باید چند لحظه با سرعت کمتر به حرکت ادامه دهد تا خنک شود. نفسگیری کنترلشده، همین نقش را برای دستگاه تنفس و گردش خون ایفا میکند.
چگونه با دم و بازدم، به بدن خود آرامش ببخشیم؟
روش کار بسیار ساده است. پس از اینکه ورزش را تمام کردید، به جای اینکه فوراً بنشینید یا دراز بکشید، چند قدم آهسته راه بروید. در همین حین، روی نفسکشیدن خود تمرکز کنید. یک دم عمیق از راه بینی بکشید، طوری که شکم شما باد کند. سپس به آرامی و با صرف زمان بیشتر، از راه دهان بازدم کنید. این کار را چند بار تکرار کنید. دم و بازدم عمیق، به ریهها کمک میکند تا اکسیژن بیشتری جذب کنند و دیاکسیدکربن را دفع نمایند. همچنین، با کاهش تدریجی تعداد تنفس، به قلب پیام داده میشود که آهستهتر بزند.
| وضعیت تنفس | ویژگیها | تأثیر بر بدن |
|---|---|---|
| تنفس تند و سطحی | تعداد تنفس بالا، دم و بازدم کوتاه | افزایش ضربان قلب، احتمال خستگی زودرس |
| تنفس آرام و عمیق | تعداد تنفس پایین، دم و بازدم بلند و یکنواخت | کاهش ضربان قلب، آرامشدن عروق و عضلات |
برای مثال، فرض کنید بعد از یک بازی فوتبال در حیاط مدرسه، نفستان به شماره افتاده است. به جای اینکه به سرعت آب بخورید و بنشینید، چند قدم راه بروید و هر بار به مدت ۴ شماره، دم و ۶ شماره بازدم کنید. پس از چند دقیقه، متوجه خواهید شد که ضربان قلبتان پایین آمده و دیگر آنقدرها هم خسته نیستید.
پرسشهای چالشی دربارهٔ بازگشت به حالت اولیه
نفسگیری در بازگشت به حالت اولیه، یک عادت ساده اما بسیار مهم است که به ما کمک میکند پس از هر فعالیت بدنی، با آرامش به زندگی روزمره برگردیم. با چند دم و بازدم عمیق، نه تنها به قلب و ریههای خود استراحت میدهیم، بلکه برای فعالیت بعدی نیز انرژی ذخیره میکنیم. دفعهٔ بعد که از زمین ورزش به کلاس برگشتید، این روش را امتحان کنید و تفاوت را احساس کنید.