بستر کاشت چیست؟
ویژگیهای یک بستر کاشت خوب
یک بستر کاشت ایدهآل باید تعادلی بین چند ویژگی مهم برقرار کند. اولین و مهمترین ویژگی، تهویه مناسب است. ریشههای گیاه برای تنفس به اکسیژن نیاز دارند، بنابراین بستر نباید آنقدر فشرده باشد که هوا به آن نرسد. دومین ویژگی، ظرفیت نگهداری آب است. بستر باید بتواند رطوبت را حفظ کند تا گیاه در طول روز دچار تشنگی نشود، اما در عین حال نباید آنقدر آب را در خود نگه دارد که ریشهها غرقاب شوند و پوسیده گردند.
سومین ویژگی، دسترسی به مواد غذایی است. بستر باید بتواند مواد معدنی و آلی مورد نیاز گیاه را در خود داشته باشد یا به راحتی به آنها اضافه شود. همچنین ساختار فیزیکی بستر اهمیت زیادی دارد. بستر نباید خیلی سفت باشد که ریشه نتواند در آن نفوذ کند و نه خیلی شل باشد که گیاه نتواند به خوبی در آن بایستد. در نهایت، سطح اسیدی یا بازی (که به آن پیاچ میگویند) بستر نیز باید در محدوده مناسب برای گیاه مورد نظر باشد، زیرا این عامل بر جذب مواد مغذی تأثیر میگذارد.
انواع بسترهای کاشت و کاربردهای آنها
بسترهای کاشت به دو دستهٔ کلی آلی و معدنی تقسیم میشوند. بسترهای آلی از مواد زنده یا باقیماندهٔ موجودات ساخته میشوند. برای مثال، کوکوپیت که از الیاف پوسته نارگیل به دست میآید، یک بستر آلی سبک و با زهکشی عالی است. پیت ماس نیز از خزههای مرده تشکیل شده و رطوبت را به خوبی نگه میدارد. کمپوست یا خاک برگ، که از تجزیه زبالههای آلی مانند برگها و پوست میوهها به دست میآید، علاوه بر تأمین مواد غذایی، ساختار خاک را نیز بهبود میبخشد.
بسترهای معدنی، همانطور که از نامشان پیداست، منشأ غیرآلی دارند. پرلیت که نوعی سنگ آتشفشانی منبسط شده است، دانههای سفید و بسیار سبکی دارد که به تهویه و زهکشی کمک میکند. ورمیکولیت نیز مادهای معدنی است که آب را مانند اسفنج جذب میکند و برای جوانهزنی بذر بسیار مناسب است. در بسیاری از موارد، بهترین نتیجه وقتی حاصل میشود که چند نوع بستر را با هم ترکیب کنیم. به این کار، مخلوط کاشت میگویند. برای مثال، ترکیب کوکوپیت، پرلیت و ورمیکولیت یک بستر عالی برای کشت گوجهفرنگی در گلخانه فراهم میکند.
| ویژگی | بسترهای آلی (مثل کوکوپیت و کمپوست) | بسترهای معدنی (مثل پرلیت و ورمیکولیت) |
|---|---|---|
| منشأ | مواد زنده یا باقیماندهٔ موجودات | سنگها و مواد غیرزنده |
| نگهداری آب | بالا (به جز برخی انواع) | متغیر (ورمیکولیت بالا، پرلیت کم) |
| تهویه | معمولاً خوب، اما ممکن است فشرده شود | بسیار عالی، سبک و متخلخل |
| مواد غذایی | دارای مواد مغذی (مخصوصاً کمپوست) | فاقد مواد غذایی، باید افزود |
پرسشهای رایج درباره بستر کاشت
خاک حیاط اغلب سنگین، فشرده و فاقد زهکشی مناسب است. همچنین ممکن است تخم علفهای هرز، قارچها یا آفات را در خود داشته باشد. برای کاشت در گلدان یا گلخانه، بهتر است از بسترهای مخصوص یا مخلوطهای آماده استفاده کنید. اگر مجبور به استفاده از خاک حیاط هستید، حتماً آن را با مقداری شن، پرلیت یا کوکوپیت مخلوط کنید تا سبکتر و قابلنفوذتر شود.
یکی از دلایل اصلی، زهکشی نامناسب بستر است. وقتی آب در بستر جمع میشود و خارج نمیگردد، ریشهها اکسیژن کافی دریافت نمیکنند و شروع به پوسیدن میکنند. در نتیجه، گیاه نمیتواند آب جذب کند و حتی با وجود خاک مرطوب، پژمرده به نظر میرسد. بنابراین، داشتن سوراخهای زهکش در گلدان و استفاده از بسترهای سبک بسیار مهم است.
خیر. هر گیاه نیازهای خاص خود را دارد. مثلاً کاکتوسها و ساکولنتها به بستری بسیار سبک با زهکشی فوقالعاده نیاز دارند تا ریشهشان خشک بماند، در حالی که سرخسها رطوبت زیاد را دوست دارند و به بستری نیاز دارند که آب را به خوبی نگه دارد. همچنین گیاهان گوشتخوار مانند ونوس مگسخوار به بستری با اسیدیته بالا و بدون مواد غذایی نیاز دارند. پس قبل از کاشت، حتماً نیازهای گیاه خود را بشناسید.
