محصول چوبی چیست؟
چوب را چگونه به محصول تبدیل میکنند؟
برای اینکه یک تکه چوب خام به وسیلهای قابل استفاده تبدیل شود، باید مراحلی را پشت سر بگذارد. این فرایند را «فرآوری چوب» مینامند. در ادامه با دو روش اصلی آشنا میشویم.
| روش فرآوری | توضیح مختصر | نمونه محصول |
|---|---|---|
| برش و شکلدهی | چوب را با اره به قطعات کوچکتر برش میدهند و با دستگاههای تراش و سنباده، شکل دلخواه را به آن میدهند. | چهارچوب در، دستهی چاقو، مجسمههای چوبی |
| خمیر کردن و بازسازی | چوب را به خردههای ریز تبدیل کرده، با آب میجوشانند تا خمیر شود. سپس آن را در قالب میریزند یا به صورت ورقه درمیآورند. | کاغذ، مقوا، نئوپان (تخته خردهچوب) |
بسیاری از وسایل چوبی که هر روز میبینیم، مانند مداد، خطکش، جعبهی مداد و حتی برخی از اسباببازیها، با روش نخست ساخته میشوند. اما وسایل دیگری مثل دفتر مشق یا جلد کتاب، حاصل روش دوم هستند. گاهی هم هر دو روش با هم به کار میروند؛ مثلاً روی تختههای نئوپان، یک لایهٔ نازک از چوب باکیفیت میچسبانند تا سطحی صاف و زیبا داشته باشد.
چرا محصولات چوبی این همه کاربرد دارند؟
شاید برایتان جالب باشد که چوب نسبت به بسیاری از مواد دیگر، ویژگیهای منحصربهفردی دارد. این ویژگیها باعث شدهاند که از هزاران سال پیش تا امروز، چوب یکی از مهمترین مواد اولیهٔ بشر باشد.
| ویژگی | توضیح | نمونه کاربرد |
|---|---|---|
| استحکام و سبکی | چوب هم محکم است و هم وزن زیادی ندارد. به همین دلیل حمل و کار با آن آسان است. | ساخت تیرهای سقف، میز و صندلی مدرسه |
| عایق بودن | چوب گرما و سرما را به راحتی از خود عبور نمیدهد. پس دستهی چوبی قابلمه، دستمان را نمیسوزاند. | دستهی ابزار آشپزخانه، پنجرههای چوبی |
| زیبایی طبیعی | هر تکه چوب طرح و رنگ مخصوص به خود را دارد که به آن «رگههای چوب» میگویند و بسیار چشمنواز است. | قاب عکس، سازهای موسیقی مانند ویولن |
علاوه بر اینها، چوب یک مادهٔ تجدیدپذیر است؛ یعنی اگر درختان را دوباره بکاریم، دوباره چوب به دست میآید. این موضوع باعث میشود چوب نسبت به پلاستیک یا فلز، انتخاب بهتری برای محیط زیست باشد، البته به شرطی که درختها را به اندازهای قطع کنیم که جنگلها از بین نروند. به یاد داشته باشید که بسیاری از وسایل چوبی که امروز داریم، مانند تختههای کلاس یا چهارچوب تختهسیاه، از چوب درختانی ساخته شدهاند که شاید سالها پیش کاشته شدهاند.
آیا همه چیز چوبی، همان چوب درخت است؟
آیا تختهی نئوپان که در کابینتها استفاده میشود، همان چوب طبیعی است؟
نه کاملاً. نئوپان از خردهچوبها و خاکاره ساخته میشود که با چسب مخصوص فشرده شده است. پس ظاهر آن شبیه چوب است، اما درواقع یک «فراوردهٔ چوبی» محسوب میشود، نه یک قطعه چوب طبیعی. به همین دلیل به آن «تخته خردهچوب» هم میگویند.
چرا بعضی از میزهای چوبی بعد از مدتی خمیده میشوند یا ترک میخورند؟
چوب مانند یک اسفنج، رطوبت هوا را جذب یا به آن پس میدهد. وقتی هوا خیلی خشک باشد، چوب آب از دست میدهد و جمع میشود (ترک میخورد) و وقتی هوا مرطوب باشد، آب جذب میکند و باد میکند (خمیده میشود). برای جلوگیری از این کار، روی چوب را با رنگ یا لاک میپوشانند تا رطوبت به آن نفوذ نکند.
کاغذ هم یک محصول چوبی است، پس چرا مثل چوب محکم نیست؟
کاغذ از الیاف بسیار ریز چوب ساخته میشود که در خمیر کاغذ، آنها را به هم میچسبانند. این الیاف در مقایسه با تکههای بزرگ چوب، استحکام کمتری دارند. همچنین در تولید کاغذ، مواد دیگری مثل سفیدکننده و پرکننده هم اضافه میشود که آن را نرمتر و نازکتر میکند. به همین دلیل کاغذ به راحتی پاره میشود، در حالی که یک تکه چوب محکم است.
خلاصه
محصول چوبی به هر وسیلهای گفته میشود که از چوب درختان یا فراوردههای آن ساخته شده باشد. این محصولات از راه برش مستقیم چوب یا خمیر کردن و بازسازی آن به دست میآیند. چوب به دلیل استحکام، سبکی، عایق بودن و زیبایی طبیعی، کاربرد بسیار گستردهای دارد. با شناخت تفاوت چوب طبیعی و فراوردههایی مثل نئوپان و کاغذ، و همچنین آگاهی از تأثیر رطوبت بر چوب، میتوانیم از این مادهٔ ارزشمند بهتر نگهداری کنیم و در مصرف آن صرفهجویی نماییم.
