بررسی اطلاعات چگونه انجام میشود؟
مراحل گردآوری و آمادهسازی نمونهها
اولین گام در هر بررسی، گردآوری نمونهها است. نمونه یعنی بخشی از یک مجموعهٔ بزرگتر که میخواهیم دربارهٔ آن اطلاعات بهدست آوریم. برای نمونه، اگر بخواهیم بدانیم دانشآموزان یک مدرسه چه نوع کتابی را بیشتر دوست دارند، نیازی نیست از همهٔ دانشآموزان سؤال کنیم؛ میتوانیم از هر کلاس چند نفر را بهعنوان نمونه انتخاب کنیم.
برای اینکه نمونهها قابلاعتماد باشند، باید تنوع داشته باشند. یعنی نباید فقط از یک گروه خاص انتخاب شوند. اگر فقط از دانشآموزان ورزشکار بپرسیم، نتیجهٔ کار درست از آب درنمیآید، چون نظر بقیه را هم باید بدانیم. به این کار نمونهگیری میگویند. نمونهگیری خوب باعث میشود اطلاعات ما به واقعیت نزدیکتر باشد.
بعد از گردآوری نمونهها، نوبت به دستهبندی آنها میرسد. مثلاً اگر دربارهٔ عادتهای مطالعه جمعآوری کردهایم، میتوانیم آنها را بر اساس زمان مطالعه، نوع کتاب یا محل مطالعه گروهبندی کنیم. دستهبندی به ما کمک میکند تا الگوها را بهتر ببینیم و دادهها را برای مرحلهٔ بعد، یعنی تحلیل، آماده کنیم.
تحلیل ویژگیها و کشف دادههای پنهان
وقتی نمونهها را گردآوری و دستهبندی کردیم، وقت آن است که به تحلیل ویژگیها بپردازیم. ویژگی یعنی یک خصوصیت یا صفت که در همهٔ نمونهها میتوانیم بررسی کنیم. برای نمونه، اگر دربارهٔ کیفیت خودکارهای یک کارخانه تحقیق میکنیم، ویژگیهایی مانند رنگ جوهر، ضخامت خط، مدت زمان نوشتن و راحتی دسته میتوانند مهم باشند.
در این مرحله، دادهها را با هم مقایسه میکنیم و به دنبال رابطهها و الگوها میگردیم. مثلاً ممکن است متوجه شویم خودکارهایی که جوهرشان پررنگتر است، زودتر تمام میشوند. یا خودکارهایی که دستهٔ نرمتری دارند، برای نوشتن طولانیمدت مناسبترند. این کشفیات به ما کمک میکنند تا بفهمیم کدام ویژگیها برای طراحی بهتر اهمیت بیشتری دارند.
برای تحلیل دقیقتر، از جدولهای مقایسه استفاده میکنیم. جدول به ما امکان میدهد چند نمونه را کنار هم ببینیم و ویژگیهای آنها را بهراحتی با هم بسنجیم. در ادامه، یک نمونه جدول برای مقایسهٔ سه نوع خودکار آورده شده است:
| ویژگی | خودکار الف | خودکار ب | خودکار ج |
|---|---|---|---|
| رنگ جوهر | آبی پررنگ | آبی کمرنگ | مشکی |
| ضخامت خط (میلیمتر) | ۰٫۷ | ۰٫۵ | ۰٫۴ |
| مدت نوشتن (ساعت) | ۸ | ۱۲ | ۱۰ |
| راحتی دسته (از ۱ تا ۵) | ۴ | ۳ | ۵ |
با نگاه به این جدول میتوانیم تصمیم بگیریم که برای طراحی یک خودکار جدید، کدام ویژگیها را ترکیب کنیم. مثلاً خودکار ج راحتترین دسته را دارد، اما جوهرش مشکی است. اگر بتوانیم دستهٔ راحت را با جوهر آبی پررنگ و مدت نوشتن بالا ترکیب کنیم، یک خودکار عالی خواهیم داشت.
