پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک
پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک چه معناهایی دارند؟
این سه اصل، سه قدم برای رسیدن به یک زندگی اخلاقی هستند. قدم اول، پندار نیک است؛ یعنی خوب فکر کردن. وقتی ما به دیگران و به خودمان خوب فکر کنیم، ذهنمان آرام میشود و کمتر دچار خشم و حسادت میشویم. قدم دوم، گفتار نیک است؛ یعنی با دیگران با احترام و مهربانی حرف زدن. کلمههای ما میتوانند مثل یک هدیه یا مثل یک زخم باشند. انتخاب با ماست. قدم سوم، کردار نیک است؛ یعنی کارهای خوب انجام دادن. این کارها میتوانند کمک به دیگران، راستگویی یا حتی مراقبت از محیط زیست باشند. این سه اصل به هم مرتبط هستند؛ چون پندار نیک به گفتار نیک و گفتار نیک به کردار نیک منجر میشود.
| اصل اخلاقی | معنی | مثال در زندگی دانشآموز |
|---|---|---|
| پندار نیک | خوب و مثبت اندیشیدن | وقتی دوستت نمرهی خوبی میگیرد، به جای حسادت، به او افتخار کنی. |
| گفتار نیک | مهربانانه و مفید سخن گفتن | وقتی کسی اشتباه میکند، به جای سرزنش، با لحنی آرام به او بگویی که راه درست چیست. |
| کردار نیک | انجام کارهای خوب و مفید | کمک کردن به یک همکلاسی برای انجام تکالیف یا جمع کردن زبالههای حیاط مدرسه. |
این اصلها را چطور در زندگیمان به کار ببریم؟
شاید فکر کنید این سه اصل خیلی بزرگ و دور از دسترس هستند، اما در واقع هر روز با آنها سروکار داریم. مثلاً وقتی صبح از خواب بیدار میشوید، میتوانید با پندار نیک شروع کنید: «امروز روز خوبی خواهد بود و من کارهای مفیدی انجام میدهم.» وقتی سر کلاس هستید، گفتار نیک یعنی با معلم و دوستانتان مؤدبانه صحبت کنید و از کلمههای زشت پرهیز کنید. کردار نیک یعنی اگر دیدید کسی به کمک نیاز دارد، مثلاً یک دانشآموز کوچکتر زمین خورده، به او کمک کنید تا بلند شود.
یکی دیگر از جاهایی که این اصلها خیلی به کار میآیند، بازی و ورزش است. وقتی در مسابقهای شرکت میکنید، پندار نیک یعنی به تواناییهای خود و دیگران ایمان داشته باشید. گفتار نیک یعنی به جای فریاد زدن و ناسزا گفتن، تیم رقیب را تشویق کنید. کردار نیک یعنی قوانین بازی را رعایت کنید و به داور احترام بگذارید. حتی در خانه هم این اصلها کاربرد دارند؛ مثلاً با پندار نیک به جای فکر کردن به کمبودها، قدر داشتههایتان را بدانید، با گفتار نیک با خواهر و برادرتان مهربان باشید و با کردار نیک در کارهای خانه کمک کنید.
پرسشهای چالشی دربارهی این سه اصل
پاسخ: بله. پندار نیک یعنی حتی در برابر رفتار بد دیگران، خشمگین نشویم و با آرامش فکر کنیم. شاید آن شخص دلیل خاصی برای رفتارش داشته باشد. با این کار، نه تنها آرامش خودمان را حفظ میکنیم، بلکه ممکن است باعث تغییر رفتار او هم بشویم.
پاسخ: نه. گفتار نیک یعنی با ادب و احترام حرف خود را بزنیم. میتوانیم نظر مخالف داشته باشیم، اما به جای داد و فریاد، با دلیل و منطق و لحنی آرام صحبت کنیم. این کار نشانهی قدرت و خرد ماست.
پاسخ: قطعاً ارزش دارد. کردار نیک برای این نیست که دیگران ببینند و ما را تحسین کنند؛ بلکه برای این است که دنیا جای بهتری شود. حتی اگر کسی متوجه نشود، خودتان میدانید که کار خوبی انجام دادهاید و این حس خوب در درونتان باقی میماند.