چندزبانی اداری؛ زبانهای گوناگون در کارهای دولتی
دولتی برای همه؛ چند زبان، یک کشور
در یک حکومت پهناور، همهٔ مردم به یک گویش سخن نمیگویند. برخی در شهرها به فارسی رایج، برخی در روستاها به زبان محلی خود و گروهی هم به گویشهای دیگر گفتوگو میکنند. برای اینکه پیامهای دولتی به گوش همه برسد، نویسندگان ادارهها باید نامهها و بخشنامهها را به زبانهای گوناگون بنویسند. این کار، «چندزبانی اداری» نام دارد.
به نمونههای زیر دقت کن:
| نمونهٔ روزمره | زبان یا گویش | چرا به کار میرود؟ |
|---|---|---|
| اطلاعیهٔ مدرسه برای خانوادهها | فارسی و زبان محلی | پدر و مادری که فارسی نمیدانند، باز هم خبر را میفهمند. |
| فرم ثبتنام کارت ملی | فارسی و دو گویش دیگر | همهٔ گروههای سنی بتوانند فرم را پر کنند. |
| تابلوهای راهنمایی در راهها | فارسی و گویش منطقه | مسافران و اهالی هر دو جهت خود را پیدا کنند. |
زندگی روزمره و چندزبانی در ادارهها
فرض کن در مدرسهات، مدیر دفتر اعلامیهای دربارهٔ زمان جشن پایان سال مینویسد. اگر این اعلامیه را فقط به فارسی بنویسد، شاید برخی از همکلاسیهایت که در خانه به گویش دیگری سخن میگویند، نتوانند به خوبی زمان و مکان جشن را بفهمند. اما اگر مدیر، چند نسخه از اعلامیه را به زبانهای دیگر هم آماده کند، همه با خبر میشوند.
همچنین در بیمارستانها، برگهٔ راهنمای درمان را به چند زبان چاپ میکنند تا بیماران از شهرهای مختلف، دستورات پزشک را درست بخوانند. حتی در کتابخانهٔ عمومی، راهنمای جستجوی کتاب را به گویشهای گوناگون مینویسند تا همه بتوانند از آن استفاده کنند.
پرسشهایی که پیش میآید
آیا نوشتن یک نامه به چند زبان، کار را برای کارمندان سخت نمیکند؟
بله، ممکن است زمان بیشتری بگیرد. اما اگر از پیش، نمونهٔ آمادهٔ هر نامه را داشته باشند و مترجمهای ماهر به کار بگیرند، این کار راحتتر میشود. همچنین با رایانه میتوانند متن را به چند زبان تبدیل کنند.
اگر زبانهای زیادی در کشور باشد، آیا باید همهٔ نامهها را به همهٔ زبانها بنویسیم؟
نه، معمولاً زبانهایی را انتخاب میکنند که بیشترین گویشور را دارند. همچنین در هر منطقه، همان زبان رایج آن منطقه را برای نوشتهها به کار میبرند. مثلاً در شمال کشور، اطلاعیهها را به گویش محلی آن جا هم مینویسند.
آیا چندزبانی اداری باعث میشود بعضی زبانها فراموش شوند؟
برعکس! وقتی دولت از زبانهای محلی در نوشتههای خود استفاده میکند، مردم بیشتر به آن زبانها اهمیت میدهند و آنها را زنده نگه میدارند. به این ترتیب، گویشهای گوناگون در کنار فارسی رسمی، پابرجا میمانند.
پس چندزبانی اداری راهی است برای اینکه همهٔ مردم یک کشور، از کوچک و بزرگ، پیامهای دولتی را به زبان خودشان بخوانند و درک کنند. این کار باعث میشود هیچ کس به خاطر زبان مادریاش از خبرهای مهم جا نماند. در مدرسه، اداره، بیمارستان و حتی فروشگاههای بزرگ، دیدن نوشتههایی به چند زبان، نشانهٔ احترام به فرهنگهای گوناگون است.
