امپراتوری روم و پادشاه ساسانی
دو سبک حکومتی متفاوت
رومیان و ساسانیان هر کدام روش مخصوص خود را برای ادارهٔ کشور داشتند. رومیان باور داشتند که بهترین راه، این است که مردم در انتخاب فرمانروایان خود نظر بدهند. به همین دلیل، آنان یک مجلس سنا داشتند که مانند شورای دانشآموزی مدرسه، در مورد کارهای مهم کشور تصمیم میگرفت. اما ساسانیان، پادشاه خود را نمایندهٔ خدا روی زمین میدانستند و فرمان او را بیچون و چرا اجرا میکردند. این تفاوت بزرگ، باعث میشد که این دو همسایه، نگاه متفاوتی به زندگی داشته باشند.
در امپراتوری روم، شهرها مرکز همهچیز بودند. مردم در خیابانهای سنگفرش شده راه میرفتند، در حمامهای عمومی استحمام میکردند و در میدانهای بزرگ، سخنرانیهای سیاستمداران را گوش میدادند. اما در پادشاهی ساسانی، بیشتر مردم روستایی بودند و زندگی آنان به کشاورزی و دامداری میگذشت. پادشاه ساسانی، برای کنترل کشور بزرگ خود، کشور را به چند بخش کوچکتر تقسیم کرده بود و برای هر بخش یک فرماندار تعیین میکرد؛ درست مانند این که مدیر مدرسه، هر کلاس را به یک معلم بسپارد.
ارتشها و بازیهای گروهی
اگر به حیاط مدرسه نگاه کنید، میبینید که برای برنده شدن در بازیهای گروهی، هر تیمی نیاز به یک برنامهٔ خوب دارد. رومیان و ساسانیان نیز برای محافظت از کشور خود، ارتشهای قدرتمندی ساخته بودند. سربازان رومی، مانند تیمی منظم، با سپرهای بزرگ و شمشیرهای کوتاه، در صفهای فشرده میجنگیدند. آنان حتی برای حمل وسایل خود، اردوگاههای قابل حمل داشتند؛ مثل این که هر روز، یک مدرسهٔ سیار با خود ببرند.
اما ساسانیان، به سواران زرهپوش خود معروف بودند. آنان از اسبهای قوی و تیراندازان ماهر استفاده میکردند. درست مثل این که در یک مسابقه، یک تیم با حملههای سریع و غافلگیرکننده، حریف را شکست دهد. جالب اینجاست که گاهی این دو ارتش با هم میجنگیدند و گاهی هم برای تجارت و دادوستد، با یکدیگر صلح میکردند. این رفتار، مانند همان بچههایی است که سر یک اسباببازی دعوا میکنند، اما بعد برای بازی جدید با هم آشتی میکنند.
| ویژگی | امپراتوری روم | پادشاهی ساسانی |
|---|---|---|
| نوع حکومت | جمهوری و سپس امپراتوری با مجلس سنا | پادشاهی موروثی با قدرت مطلق |
| ارتش | پیادهنظام منظم با سپر و شمشیر | سواران زرهپوش و تیراندازان ماهر |
| زندگی مردم | شهری، با حمام و میدانهای عمومی | روستایی، با کشاورزی و دامداری |
پرسش و پاسخهای کوتاه
پرسش: چرا رومیان به سنا اهمیت میدادند؟
پاسخ: آنان فکر میکردند که اگر چند نفر باهوش و باتجربه کنار هم بنشینند و دربارهٔ یک مسئله فکر کنند، تصمیم بهتری گرفته میشود. این مثل این است که برای یک پروژهٔ گروهی، همهٔ اعضای گروه نظر بدهند تا کار بهتر انجام شود.
پرسش: آیا ساسانیان با مردم خود مهربان بودند؟
پاسخ: پادشاهان ساسانی معمولاً به فکر رفاه مردم بودند، اما از آنجا که قدرت آنان بینهایت بود، گاهی سختگیری میکردند. درست مثل معلمی که گاهی برای نظم کلاس، جدی و سختگیر است، اما در قلب خود به موفقیت دانشآموزان اهمیت میدهد.
پرسش: مهمترین راز ماندگاری این دو امپراتوری چه بود؟
پاسخ: رومیان با ساختن جادهها و قانونهای خوب، ارتباط بین شهرها را آسان کردند. ساسانیان نیز با تقویت کشاورزی و تجارت، اقتصاد کشور خود را پایدار نگه داشتند. هر دو، مانند یک مدرسهٔ خوب که هم برنامهٔ درسی منظم دارد و هم حیاطی شاداب برای بازی، به هر دو جنبهٔ مادی و معنوی زندگی توجه میکردند.