تمدنهای ایران باستان
چهار شهر باستانی و ویژگیهای آنها
هر کدام از این تمدنها مانند یک مدرسهٔ بزرگ با کلاسهای درس متفاوت بودند. شهر سوخته در سیستان، ایلام در جنوب غربی، جیرفت در کرمان و چغازنبیل در خوزستان قرار داشتند. بیایید ببینیم هر کدام چه چیزهایی داشتند.
| نام تمدن | محل | نکتهٔ جالب |
|---|---|---|
| شهر سوخته | سیستان | قدیمیترین انیمیشن جهان را روی یک جام پیدا کردند. |
| ایلام | جنوب غرب (خوزستان) | یکی از نخستین خطهای جهان را داشتند. |
| جیرفت | کرمان | ظروف سنگی منقوش با طرحهای اسرارآمیز. |
| چغازنبیل | خوزستان | بزرگترین زیگورات (معبد پلهپله) ایران. |
این تمدنها چه شباهتی به زندگی ما دارند؟
شاید فکر کنید زندگی مردم آن زمان با امروز خیلی فرق داشت، اما جالب است بدانید که آنها هم مثل ما به خوردن غذا، بازی کردن و زیبا بودن اهمیت میدادند. مثلاً در شهر سوخته، تختهای پیدا شده که شبیه تختهی نرد امروزی است و مردم با آن بازی میکردند. یا در جیرفت، ظرفهایی پیدا کردهاند که روی آنها نقش گاو، مار و درخت کاج کشیده شده بود، انگار که نقاشیهای کتاب تاریخ را ورق میزنیم.
در چغازنبیل، معبدی بزرگ به نام زیگورات ساخته بودند که مانند یک هرم پلهپله بود. آنجا را برای پرستش خدایان میساختند. جالبتر اینکه این بنا از خشت خام ساخته شده و هنوز هم پابرجاست، درست مثل یک قلعهٔ اسباببازی بزرگ که دستساز بشر باشد. در ایلام هم مردم خط نوشتن داشتند و روی لوحهای گلی، حساب و کتاب مینوشتند، همان طور که ما امروز در دفتر مشق مینویسیم.
چند پرسش و پاسخ دربارهٔ تمدنهای باستانی
پرسش: چرا شهر سوخته را این نامیدهاند؟
پاسخ: چون این شهر در گذشته آتشسوزی بزرگی داشته و سه بار سوخته است. البته مردم آنجا بعد از هر آتشسوزی دوباره شهر را میساختند، مثل این که شما یک برج لِگو بسازید و بعد دوباره آن را از اول درست کنید.
پرسش: مردم ایلام با چه چیزهایی مینوشتند؟
پاسخ: آنها روی لوحهای گلیِ تر، با یک تکه چوب تیز، خط مینوشتند. بعد لوح را در آفتاب خشک میکردند تا نوشتهها بماند. این درست مثل این است که شما با ماژیک روی خمیر بازی بنویسید و بگذارید خشک شود.
پرسش: چرا چغازنبیل این قدر مهم است؟
پاسخ: چون این بنا یکی از سالمترین زیگوراتهای جهان است و نشان میدهد که مردم باستان چقدر در ریاضیات و معماری ماهر بودند. آنها توانستند سازهای بسازند که پس از بیش از سه هزار سال هنوز پابرجاست. این یعنی معماری آنها به اندازهٔ یک معلم سختگیر، دقیق و محکم بوده است.
نکتهٔ پایانی:
تمدنهای ایران باستان مانند شهر سوخته، ایلام، جیرفت و چغازنبیل، هر کدام بخشی از یک پازل بزرگ تاریخی هستند. آنها به ما یادآوری میکنند که انسان همیشه به دنبال پیشرفت، هنر و دانایی بوده است. با شناخت این تمدنها، میتوانیم بفهمیم که ریشههای فرهنگ ما بسیار عمیق و کهن است و هر کدام از ما میتوانیم مانند یک باستانشناس، از این میراث محافظت کنیم.
