کالا و خدمات؛ دو بال زندگی روزمره
کالا چیست و خدمت کدام است؟
به زبان خیلی ساده، کالا به چیزی گفته میشود که شکل مادی دارد؛ یعنی میتوانیم آن را ببینیم، لمس کنیم، بو کنیم یا حتی بشنویم. برای نمونه، نانی که صبحانه میخوریم، دفتری که در آن مینویسیم، لباسی که میپوشیم و دوچرخهای که با آن به مدرسه میرویم، همه کالا هستند. کالاها معمولاً ساخته میشوند و پس از تولید، میتوان آنها را انبار کرد، جابهجا نمود و به فروش رساند.
در سوی دیگر، خدمت یک فعالیت غیرمادی است. یعنی نمیتوانیم آن را با دست بگیریم، ولی تأثیر آن را حس میکنیم. آموزگاری که در کلاس درس به ما آموزش میدهد، پزشکی که ما را معاینه میکند، یا آرایشگری که موهای ما را کوتاه میکند، همه در حال ارائهی خدمت هستند. خدمت، همان لحظهای که انجام میشود، وجود دارد و قابل ذخیره کردن برای فردا نیست. اگر امروز از خدمات کتابخانه استفاده نکنیم، فردا نمیتوانیم آن را پسانداز کنیم!
| ویژگی | کالا (مثال) | خدمت (مثال) |
|---|---|---|
| مادی بودن | قابل لمس و دیدن | غیرمادی و ناملموس |
| قابلیت ذخیرهسازی | بله، مانند قوطی کنسرو | خیر، همزمان با انجام تمام میشود |
| نمونه در زندگی دانشآموز | مداد، خودکار، دفتر مشق | آموزش معلم، سرویس مدرسه |
کاربرد در زندگی روزمره
حالا بیایید یک روز عادی مدرسه را مرور کنیم. صبح که از خواب بیدار میشوید، از کالاهایی مانند مسواک، خمیردندان، صبحانه و لباس استفاده میکنید. وقتی سوار اتوبوس یا تاکسی میشوید، از خدمت حملونقل بهره میبرید. در مدرسه، از کالاهایی مثل تخته، گچ، کتاب و دفتر استفاده میکنید، اما در عین حال از خدمات ارزشمند آموزگاران و کتابدار مدرسه نیز بهرهمند میشوید. حتی وقتی برای ناهار به سفرهخانه میروید، هم کالا (غذا) دریافت میکنید و هم خدمت (پذیرایی و نظافت). بنابراین، در بسیاری از مواقع، کالا و خدمت در کنار هم ظاهر میشوند و زندگی را برای ما آسانتر میکنند.
پرسش و پاسخهای چالشی
پاسخ: چون خدمت، یک فرایند یا فعالیت است که در یک زمان مشخص انجام میشود. برای نمونه، زمانی که یک پزشک بیمار را معاینه میکند، آن معاینه، خدمت است. شما نمیتوانید آن معاینه را در شیشه بریزید و برای روزهای بعد نگه دارید!
پاسخ: بلیت سینما، خودش یک کالای کاغذی است، اما چیزی که با آن میخرید، تماشای فیلم است که یک خدمت به شمار میرود. بنابراین، گاهی کالا و خدمت با هم همراه میشوند؛ ولی ماهیت آنها با هم تفاوت دارد.
پاسخ: هر دو به یک اندازه مهم هستند. ما برای زندگی به کالاهایی مانند خوراک و پوشاک نیاز داریم، اما برای یادگیری، درمان و رفتوآمد به خدمات نیازمندیم. زندگی بدون کالا ممکن نیست، اما بدون خدمات نیز دشوار و ناقص میشود.