هنر گفتوگو: چگونه کسی را خوب طرف صحبت قرار دهیم
طرف صحبت کیست و چرا باید او را درک کنیم؟
وقتی با کسی حرف میزنی، او «طرف صحبت» تو است. مثلاً وقتی با دوستت رضا درباره بازی فوتبال حرف میزنی، رضا طرف صحبت توست. یا وقتی معلم از تو میپرسد تکالیف را انجام دادهای یا نه، تو طرف صحبت معلم هستی. در گفتوگو دو نقش داریم: یکی «گوینده» (کسی که حرف میزند) و یکی «شنونده» (کسی که گوش میدهد). اما گاهی این نقشها عوض میشوند. برای یک گفتوگوی خوب، باید هم بدانی چطور حرف بزنی و هم بدانی چطور گوش بدهی.
فرض کن میخواهی از مادرت اجازه بگیری که به پارک بروی. اگر بدون مقدمه فریاد بزنی: «میخوام برم پارک!» احتمالاً جواب خوبی نمیگیری. اما اگر اول سلام کنی، بعد با آرامش بگویی: «مامان جان، تکالیفم را تمام کردهام. اجازه میدهی یک ساعت به پارک بروم؟» اینگونه مادر را خوب طرف صحبت قرار دادهای. یعنی به احساسات و زمان او احترام گذاشتهای.
| رفتار در گفتوگو | نتیجه احتمالی |
|---|---|
| قطع کردن حرف دیگران و داد زدن | دعوا یا ناراحتی و قطع شدن گفتوگو |
| صبوری کردن و تا آخر حرف طرف گوش دادن | دوستی بیشتر و رسیدن به راه حل خوب |
چند مثال روزمره از زندگی خودمان
حالا بیا چند نمونه عینی را با هم ببینیم. فرض کن در زنگ تفریح، همکلاسی تو، امیر، دارد از ماجرای گم شدن کیفش میگوید. تو اگر وسط حرفش بپری و بگویی: «من دیروز یک بازی جدید نصب کردم»، امیر حس میکند تو به مشکلش اهمیت نمیدهی. اما اگر اول با دقت گوش بدهی، بعد بپرسی: «کیف چه رنگی بود؟ آخرین بار کجا آن را دیده بودی؟» اینگونه امیر را خوب طرف صحبت قرار دادهای.
مثال دیگر: در خانه، خواهرت سارا میخواهد تلویزیون تماشا کند و تو میخواهی بازی ویدیویی انجام دهی. به جای جر و بحث، میتوانی بگویی: «بیا یک برنامه بچینیم: نیم ساعت اول تو تماشا کن، نیم ساعت دوم من بازی کنم. نظرت چیست؟» این کار نشان میدهد که تو خواهرت را به عنوان یک طرف صحبت جدی دیدهای و برای خواسته او ارزش قائل شدهای.
سه پرسش چالشی و پاسخ ساده
پاسخ: بهتر است آرام بگویی: «ببخشید که حرف تو را قطع میکنم، اما من هم چیزی دارم بگویم. لطفاً یک دقیقه به من هم فرصت بده.» یا میتوانی دستت را کمی بالا ببری تا نشان دهی میخواهی چیزی بگویی.
پاسخ: اول از همه با آرامش بگو: «نظر تو را میفهمم، اما فکر میکنم ممکن است اشتباه شده باشد.» بعد دلیل خود را کوتاه و ساده بگو. مثلاً: «فکر میکنی فردا امتحان ریاضی نداریم؟ نگاه کن، برنامه امتحانات را دیروز معلم به ما داد. ببین، فردا تاریخ نوشته شده نه ریاضی.»
پاسخ: نه، لحن گفتوگو با هرکس فرق میکند. با دوست صمیمی میتوانی خودمانی و ساده حرف بزنی. با پدر و مادر مؤدبانه و با احترام. با معلم هم رسمیتر و همراه با ادب. اما در همه حال، «گوش دادن» و «احترام گذاشتن» فراموش نشود.
گفتوگو کردن مثل یک بازی دو نفره است. هر دو نفر باید فرصت حرف زدن داشته باشند و به حرف یکدیگر گوش بدهند. وقتی کسی را طرف صحبت قرار میدهی، یعنی به او احترام میگذاری، حرفش را تا آخر میشناسی و جواب مناسبی میدهی. این مهارت را میتوانی امروز در خانه با خواهر یا برادرت، در مدرسه با دوستانت و حتی در زمین بازی تمرین کنی. هرچقدر بیشتر تمرین کنی، دوستان بیشتری پیدا میکنی و کمتر به دردسر میافتی. از فردا صبح، سعی کن در هر گفتوگویی که میکنی، طرف مقابلت را واقعاً «طرف صحبت» خودت بدانی.