قابله (ماما)؛ کسی که از مادران و نوزادان مراقبت میکند
قابله کیست و چه کارهایی انجام میدهد؟
قابله که او را ماما هم مینامند، یک خانمِ آموزشدیده در زمینهٔ سلامت مادر و نوزاد است. وقتی یک خانم باردار میشود، قابله از همان ماههای اول تا چند هفته پس از زایمان در کنار اوست. کارهای قابله را میتوان به سه دستهٔ بزرگ تقسیم کرد:
| دستهٔ کاری | توضیح به زبان ساده |
|---|---|
| مراقبت از مادر باردار | میگوید چه غذاهایی بخورد، ویتامین مصرف کند، و هر ماه بررسی میکند که قلب نوزاد چطور میزند. |
| کمک به دنیا آمدن نوزاد | در اتاق زایمان کنار مادر میماند، به او آرامش میدهد و نوزاد را به سلامت به دنیا میآورد. |
| آموزش به خانواده | به پدر و مادر یاد میدهد چطور از نوزاد مراقبت کنند، شیر بدهند و نوزاد را حمام کنند. |
در زندگی روزمرهمان با قابله کجاها روبرو میشویم؟
شاید فکر کنید قابله فقط در فیلمها یا کتابها دیده میشود، اما واقعیت این است که خیلی از دانشآموزان، یکی از اعضای خانوادهٔ خود را داریم که از خدمات قابله استفاده کرده است. مثلاً وقتی عمه یا خالهتان باردار است، هر چند وقت یک بار به مرکز بهداشت میرود و با قابله صحبت میکند. قابله فشار خون او را میگیرد، قد و وزن نوزاد را با سونوگرافی چک میکند و یک دفترچهٔ مخصوص برایش پر میکند. بعد از به دنیا آمدن نوزاد کوچک، قابله دوباره به دیدن مادر و نوزاد میآید تا مطمئن شود همگی سالم هستند و مادر میداند چطور به نوزاد شیر بدهد.
در مدرسه هم گاهی اوقات خانمهایی که قابله هستند، برای آموزش مسائل بلوغ یا سلامت دختران به کلاس ما میآیند. آنها دربارهٔ تغذیهٔ سالم، ورزش کردن و مراقبت از بدن با ما حرف میزنند. پس قابله فقط با نوزادان و مادران سروکار ندارد، بلکه برای سلامت همهٔ ما – حتی بچههای یازده، دوازده ساله – زحمت میکشد.
سؤالهایی که شاید برایتان پیش بیاید
بله، در ایران قابلهها حتماً خانم هستند، زیرا مادران باردار راحتتر میتوانند با یک خانم دربارهٔ مشکلات خود صحبت کنند. در برخی از کشورها مردها هم میتوانند در این رشته درس بخوانند، ولی در فرهنگ ما همیشه قابلهها زن بودهاند.
دکتر زنان بیشتر برای بیماریها و عملهای جراحی (مثل سزارین) آموزش دیده است. قابله روی بارداری و زایمان طبیعی تمرکز دارد و بیشتر وقت خود را با مادرهای سالم میگذراند. در بارداریهای بدون مشکل، قابله میتواند همهٔ کارها را انجام بدهد. اگر مشکلی پیش بیاید، قابله مادر را به دکتر زنان ارجاع میدهد.
در حال حاضر در ایران این رشته فقط ویژهٔ دختران است. برای درس خواندن در رشتهٔ قابلی باید دیپلم گرفت و سپس در کنکور شرکت کرد. دورهٔ آن چهار سال طول میکشد و در بیمارستانها و مراکز بهداشت کارآموزی میکنند.
چیزهایی که یاد گرفتیم:
قابله یا ماما یک خانم متخصص است که از ماههای بارداری تا پس از زایمان در کنار مادر و نوزاد میماند. او به مادران آموزش میدهد، در زایمان کمک میکند و سلامت خانواده را پیگیری میکند. قابلهها در بیمارستانها، خانههای بهداشت و مراکز سلامت کار میکنند. ما گاهی در کلاسهای مدرسه یا از طریق مادران باردار فامیل با آنها آشنا میشویم. شغل قابلی بسیار ارزشمند است، چون جان دو انسان – مادر و نوزاد – را نجات میدهد و از آنها مراقبت میکند.
