متقیان؛ کسانی که با پرهیزکاری از دیگران متمایز میشوند
پرهیزکار کیست؟ سه ویژگی ساده
واژهٔ «متقی» از ریشهٔ «تُقی» به معنای «نگهبانی و مراقبت» آمده است. متقیان کسانی هستند که همیشه مراقب رفتار خود هستند. آنها سعی میکنند کارهای زشت و نادرست انجام ندهند، حتی اگر هیچ کس آنها را نبیند. برای یک دانشآموز ۱۱ یا ۱۲ ساله، پرهیزکاری یعنی مثلاً وقتی تنها در راهروی مدرسه کیف پولی میبینید، آن را بردارید و به دفتر مدرسه تحویل دهید، نه اینکه آن را برای خودتان نگه دارید.
| ویژگی | معنی ساده | مثال دانشآموزی |
|---|---|---|
| راستگویی | همیشه حقیقت را گفتن | اعتراف کردن به شکستن گلدان خانه، حتی اگر ترس از تنبیه داشته باشید. |
| دوری از گناه | نزدیک کارهای حرام و زشت نشدن | غیبت نکردن همکلاسی، حتی وقتی دیگران این کار را میکنند. |
| مراقبت از رفتار | پیش از هر کار فکر کردن | چند لحظه صبر کردن پیش از پاسخ دادن به یک توهین. |
پرهیزکاری در زندگی روزمرهٔ مدرسه و خانه
شاید فکر کنید پرهیزکاری فقط برای بزرگترهاست، اما اینطور نیست. هر روز موقعیتهایی پیش میآید که میتوانید یک «متقی» باشید. به این نمونهها توجه کنید:
فرض کنید معلم از کلاس بیرون رفته و چند نفر شروع به پرت کردن کاغذ میکنند. یک دانشآموز متقی نه تنها در این کار شرک نمیکند، بلکه آرام به آنها میگوید: «لطفاً این کار را نکنید، نظم کلاس به هم میریزد». یا مثلاً وقتی در حیاط خانه توپ را به شیشهٔ همسایه میزنید، یک پرهیزکار بلافاصله میرود و صادقانه عذرخواهی میکند و قول میدهد جبران کند.
سه پرسش چالشی دربارهٔ متقیان
پاسخ: نه واقعاً. متقیان از درون خودشان کارهای نادرست را ترک میکنند، نه فقط به خاطر ترس. مثل دانشآموزی که در خانه مشق مینویسد چون میداند یادگیری برای خودش خوب است، نه فقط برای اینکه پدر و مادرش او را دعوا نکنند.
پاسخ: هیچ کس کامل نیست. همهٔ ما گاهی اشتباه میکنیم. اما متقیان کسانی هستند که پس از اشتباه، سریع پشیمان میشوند و سعی میکنند دوباره آن کار را نکنند. مثل وقتی که به دوستتان دروغ گفتهاید و بعد از یک ساعت پیش او میروید و میگویید: «ببخشید، دروغ گفتم.»
پاسخ: نه، پرهیزکاری حتی در کارهای خیلی کوچک هم هست. مثلاً اگر در صف ناهار مدرسه جلوی خودتان را نزنید، یا اگر هنگام صحبت کردن با پدر و مادر صدایتان را بلند نکنید، اینها نشانهٔ پرهیزکاری است. متقیان مراقب جزئی ترین کارهای روزمره هم هستند.