قناعت: هنر بسنده کردن به حق خود و شاد زیستن
قناعت یعنی چه و چه فرقی با تنبلی دارد؟
قناعت یعنی این که انسان به چیزی که دارد و به حقی که برایش هست، راضی باشد و دنبال چیزهای بیشتری که لازم ندارد نرود. یک دانشآموز قانع از داشتن یک مداد خوب خوشحال میشود، بدون این که به مداد رنگیهای گرانقیمت دوستش حسودی کند. قناعت با تنبلی فرق دارد. آدم قانع تلاش میکند تا به حق خود برسد، اما پس از رسیدن، آرام میگیرد و طمع نمیکند. مثلاً اگر در مسابقهٔ نقاشی مقام سوم را آوردهای، حق تو همان مقام سوم است. قناعت یعنی به آن جایزه افتخار کنی، نه این که مدام به جام قهرمانی فکر کنی.
| رفتار قانع | رفتار طمعکار |
|---|---|
| از خوردن یک ساندویچ ساده لذت میبرد | همیشه دنبال غذاهای گرانتر و بیشتر است |
| با کیف مدرسهٔ خودش راضی است | هر ماه کیف جدید میخواهد چون دوستانش دارند |
| نمرهٔ ۱۸ را خوب میداند و به آن افتخار میکند | با نمرهٔ ۱۸ ناراحت است چون ۲۰ نگرفته |
قناعت در مدرسه و خانه: مثالهای روزمره
در حیاط مدرسه، وقتی دوستت خودکاری با طرح فانتزی دارد، تو میتوانی به خودکار سادهات که کارش را درست انجام میدهد، قانع باشی. قناعت یعنی به جای غر زدن که «چرا من آن را ندارم؟»، بگویی «خوشحالم که خودکار دارم و میتوانم مشق بنویسم». در خانه هم قناعت یعنی سر وقت سر سفره بنشینی و از غذایی که مادر پخته، لذت ببری، نه این که بگویی «چرا امروز پیتزا نداریم؟». حتی در بازی گروهی، قناعت یعنی اگر توپ به تو نرسید، به سهم خودت که مثلاً دفاع خوبی بود، راضی باشی و تیم را تشویق کنی. یک دانشآموز قانع همیشه دوستان بیشتری دارد، چون کسی را تحقیر نمیکند و به خاطر چیزهای کوچک شکرگزار است.
سه پرسش چالشی دربارهٔ قناعت
پاسخ: نه، قناعت یعنی پس از رسیدن به یک هدف، شکرگزار باشی، نه این که دست از تلاش بکشی. مثلاً اگر در ریاضی نمرهٔ ۱۷ گرفتی، قناعت یعنی به خودت بگویی «خوب کار کردم» و بعد برای رسیدن به ۱۹ تلاش کنی، بدون این که خودت را سرزنش کنی.
پاسخ: قناعت یعنی در مسیر رسیدن به هدف، صبور باشی و به مرحلهٔ فعلیات افتخار کنی. یک دانشآموز قانع که آرزوی پزشک شدن دارد، از خواندن هر درس لذت میبرد و عجله ندارد. او به جای این که بگوید «چه قدر درس دادن سخت است»، خوشحال است که امروز چیز تازهای یاد گرفته.
پاسخ: به حق خودت نگاه کن. شاید تبلت نداشته باشی، اما یک کتابخانهٔ کوچک داری، یک دوچرخه یا یک ساعت بازی با خانواده. قناعت یعنی به جای نگاه به مال دیگران، به داشتههایت توجه کنی. میتوانی به دوستت بگویی «تبلت قشنگی داری، خوشحالم برایت» و بعد با خیال راحت با وسایل خودت بازی کنی.