تحسین: هنرِ آفرین گفتن و تشویق کردن
تحسین چیست و چه قدرتی دارد؟
تحسین یعنی وقتی کسی کار خوبی انجام میدهد، ما به او بگوییم «آفرین» یا «چه خوب!». این کار ساده، یک نیروی بزرگ دارد. وقتی مادرتان بعد از مرتب کردن اتاقتان به شما میگوید «دستت درد نکنه، خیلی منظم شد»، آن لحظه حس میکنید دلتان میخواهد باز هم اتاق را مرتب کنید. یا وقتی معلم سر کلاس میگوید «نمرهٔ ریاضیات تو عالی بود، واقعاً زحمت کشیدی»، دیگر از حل کردن مسئله نمیترسید.
تحسین کردن دو بخش مهم دارد: یکی «تشویق کردن» برای تلاشی که انجام دادهای، حتی اگر نتیجه کامل نباشد. مثلاً وقتی برادر کوچکتان برای اولین بار دوچرخه سواری کرد و افتاد، اگر به او بگویید «چه شجاع! دوباره تلاش کن» این همان تشویق است. بخش دیگر «آفرین گفتن» به نتیجهٔ خوب است، مثل زمانی که در مسابقهٔ نقاشی مدرسه مقام آوردهاید.
| نوع تحسین | مثال در زندگی روزمرهٔ دانشآموز | تأثیر آن روی ما | تشویق برای تلاش | «دیشب کلی برای امتحان علوم خواندی، آفرین» | باعث میشود درس خواندن را ادامه دهیم | آفرین گفتن به نتیجه | «نمرهٔ بیست تو نشان داد زحمت کشیدی، به تو افتخار میکنم» | اعتمادبهنفس مان را بالا میبرد | تحسین برای رفتار خوب | «خیلی خوب شد که در زنگ تفریح با دوست جدیدت مهربان بودی» | رفتارهای خوب را در ما تقویت میکند |
|---|
در زندگی روزمره چگونه تحسین کنیم؟
فرض کنید در گروه مدرسه، مشغول درست کردن یک روزنامهٔ دیواری هستید. یکی از هم گروهیهای تان خطوط جدول را خیلی مرتب کشیده است. اگر بگویید «وای چه خطوط صافی کشیدی! خوشحالم که کنار تو هستم»، این یک تحسین واقعی است. یا وقتی خواهر یا برادرتان ظرف ها را شسته، به جای اینکه بی تفاوت بگذرید، بگویید «دست هایت بوی خوب صابون میدهد، خیلی کمک کردی».
گاهی تحسین حتی لازم نیست کلامی باشد. یک لبخند گرم، یک علامت ? (شست بالا) در پیامک گروه خانواده، یا یک نقاشی کوچک که روی میز دوستتان میگذارید و رویش مینویسید «تو بازیکن خوبی هستی»، همهٔ اینها تحسین هستند. یادتان باشد تحسین باید واقعی و به موقع باشد. اگر بیست دقیقه بعد از تمام شدن بازی به دوستتان بگویید «چه عالی گل زدی»، دیگر آن شور و هیجان اول را ندارد.
پرسشهای چالشی دربارهٔ تحسین
پاسخ: بله، اگر بیروزنه به همه چیز «آفرین» بگوییم، تحسین بیارزش میشود. مثلاً اگر هر بار که مشق را مینویسید (حتی با خط خرچنگ قورباغهای) بگویید «چه خط قشنگی!»، دیگر آن حرف برای خط واقعاً خوب تأثیر ندارد. تحسین باید برای تلاش واقعی یا پیشرفت روشن باشد.
پاسخ: گاهی ممکن است دوستان دیگر کمی حسودی کنند. راه حل این است که همه را به نوبت تحسین کنید. مثلاً بعد از گفتن «مرتضی امروز خیلی مرتب دفترش را آورد»، میتوانید اضافه کنید «همهٔ شما زحمت میکشید، من هم کار خوب هرکسی را خواهم گفت». تحسین کردن یعنی عدالت، نه اینکه فقط یک نفر همیشه تشویق شود.
پاسخ: بله، اگر کار خوبی انجام دهد. تحسین به این معنا نیست که با آن دوست صمیمی شوید، بلکه یعنی شما انصاف دارید. مثلاً اگر همکلاسیای که دعوایتان شده در مسابقهٔ املاء اول شده، بگویید «به تو تبریک میگویم، خیلی خوب خوانده بودی». این کار نشان میدهد شما بزرگ منش هستید.