از هر دست بدهی از همان دست هم میگیری
رفتار ما بازتابی از خود ماست
ضربالمثل «از هر دست بدهی از همان دست هم میگیری» یعنی هر رفتاری که با دیگران داشته باشی، همان رفتار را از آنها پس میگیری. این قانون در همهٔ جاهای زندگی کار میکند. مثلاً اگر به دوستت کمک کنی تا مشقهایش را بفهمد، او هم روزی به داد تو میرسد. یا اگر سر کلاس همیشه شلوغ کنی و به دیگران احترام نگذاری، آنها هم حاضر نیستند در گروههای درسی با تو همکار شوند. این ضربالمثل به ما یادآوری میکند که ما در برابر کارهایمان مسئول هستیم و نمیتوانیم از نتیجهٔ آنها فرار کنیم.
برای روشنتر شدن موضوع، بیایید رفتارهای متفاوت را در یک جدول مقایسه کنیم:
| نوع رفتار | مثال در زندگی مدرسه | نتیجهٔ احتمالی |
|---|---|---|
| رفتار مهربانانه | قلمت را به همکلاسی امانت میدهی | او هم وقتی پاککن گم کنی، پاککنش را به تو میدهد |
| رفتار نادرست | کیف دوستت را پنهان میکنی تا دیر به کلاس برسد | بچهها دیگر به تو اعتماد نمیکنند و وسایل تو را هم پنهان میکنند |
| رفتار منصفانه | در بازی گروهی نوبت را رعایت میکنی | دیگران هم در بازی با تو منصف هستند و تو را کنار نمیگذارند |
مثالهای ملموس از زندگی روزمرهٔ دانشآموزی
فرض کن در حیاط مدرسه مشغول بازی هستی. اگر تو توپ را به دیگری پاس بدهی، او هم به تو پاس میدهد. این همان «از همان دست گرفتن» است. یا در خانه: اگر هر روز کیف و کفشت را سر جایش بگذاری، مادرت خوشحال میشود و برایت خوراکیِ بیشتری در کیف میگذارد. اما اگر همیشه وسایل خانه را جابهجا بگذاری، مادرت از تو میخواهد که خودت وسایلت را پیدا کنی و دیگر کمک نمیکند.
در کلاس درس هم همین قانون جاری است. معلمی که با حوصله به سؤال دانشآموز جواب میدهد، وقتی نیاز به کمک داشته باشد، دانشآموزان با علاقه به او کمک میکنند. حتی نمره دادن هم از این قاعده پیروی میکند: اگر تو تکالیفت را با دقت انجام دهی، نمرهٔ خوب میگیری و این پاداش زحمت توست. پس هر دستی که بدهی، از همان دست پس میگیری.
چالشهای مفهومی: پرسش و پاسخ
پاسخ: نه، گاهی ممکن است نتیجهٔ یک رفتار خوب یا بد چند روز، چند هفته یا حتی چند ماه بعد دیده شود. مثلاً اگر امروز به دوستت در درس ریاضی کمک کنی، شاید او تا هفتهٔ دیگر فرصت پیدا کند به تو کمک کند. اما دیر یا زود نتیجه برمیگردد.
پاسخ: ممکن است بعضی آدمها خوبیِ تو را نادیده بگیرند. اما اشکالی ندارد. قانون «از هر دست بدهی» فقط به آن یک نفر محدود نیست. دیگران رفتار تو را میبینند و با تو خوب رفتار میکنند. همچنین وجدانت راحت است که کار درست را انجام دادهای.
پاسخ: بله، حتی در طبیعت هم این قانون دیده میشود. مثلاً اگر درخت بکاری، بعداً از میوهٔ آن میخوری. اگر زباله در خیابان بریزی، بعداً هوای آلوده نفس میکشی. پس این ضربالمثل فقط دربارهٔ رابطهٔ انسانها نیست، بلکه دربارهٔ هر کاری است که انجام میدهیم.