یک غازی: بیارزش و ناچیز
دو گونه چیز بیارزش در زندگی روزمره
در زندگی هر روزهٔ ما، دو دسته چیز بیارزش و ناچیز وجود دارد. دستهٔ اول، چیزهایی هستند که واقعاً کوچک و بیاهمیتند؛ مثل یک تکه کاغذ مچالهشده یا یک مداد شکسته. دستهٔ دوم، حرفها یا نظرهایی هستند که دیگران دربارهٔ ما میزنند اما آنها را بدون فکر میگویند. مثلاً اگر کسی بگوید: «نقاشی تو اصلاً قشنگ نیست» در حالی که تو به آن نقاشی خیلی زحمت کشیدهای، آن حرف یک «غازی» به حساب میآید. فرق بین این دو دسته را در جدول زیر ببینیم:
| نوع بیارزشی | مثال در زندگی دانشآموز | آیا ارزش توجه دارد؟ |
|---|---|---|
| چیزهای ملموس | یک تهمداد که دیگر نوک ندارد | نه، دور انداخته میشود |
| حرفهای نادرست دیگران | «تو هرگز در ریاضی خوب نمیشوی» | نه، چون حرف بیاساسی است |
| کارهای بیفایده | مرتب کردن مدادها به جای انجام مشق | نه، وقت تلف کردن است |
چگونه یک غازی را در مدرسه و خانه تشخیص دهیم؟
فرض کن در زنگ ورزش، دوستت میگوید: «تو نمیتوانی از طناب بالا بروی.» اگر این حرف را باور کنی، مثل این است که یک غازی (یک چیز بیارزش) را برداشته و در کیف خود گذاشتهای! در حالی که تو شاید بارها از طناب بالا رفتهای. یک مثال دیگر: وقتی مادرت میگوید «اتاقت را جمع کن» این حرف ارزشمند است، اما اگر خواهر کوچکت بگوید «تو خوشگل نیستی» آن یک غازی است چون خواهرت تازه حرف زدن یاد گرفته و نمیداند چه میگوید. تشخیص یک غازی سه نشانه دارد: اول اینکه با واقعیت جور درنمیآید، دوم اینکه از کسی میآید که دانش کافی ندارد، و سوم اینکه اگر به آن توجه کنی احساس ناراحتی یا بیارزشی میکنی. پس هرگاه حس کردی از یک حرف یا چیز کوچک ناراحت میشوی، از خودت بپرس: «آیا این یک غازی است؟»
چالشهای فکری: پرسش و پاسخ
پاسخ: نه، نمرهٔ کم اگر بر اساس اشتباه واقعی تو باشد، ارزش دارد و نشان میدهد باید بیشتر تلاش کنی. اما اگر معلم به اشتباه نمره داده باشد (مثلاً نمره را قاطی کرده باشد)، در این صورت آن نمرهٔ اشتباه یک غازی است و میتوانی با احترام موضوع را با معلم در میان بگذاری.
پاسخ: بله، گاهی یک چیز ناچیز در جای درست ارزش پیدا میکند. مثلاً یک تکه کاغذ بیاستفاده را میشکنی و از آن یک گل کاغذی درست میکنی. اما حرف بیارزش دیگران هرگز مفید نمیشود، مگر اینکه آن را نادیده بگیری و به راه خودت ادامه بدهی.
پاسخ: چون هنوز یاد نگرفتهاند که هر حرفی ارزش شنیدن ندارد. مثلاً اگر چهار نفر پشت سر هم بگویند «تو دوست نداشتنی هستی»، باز هم این حرف یک غازی است، مگر اینکه تو خودت کار بدی کرده باشی. همیشه باید ببینیم حرف دیگران با کارهای خودمان جور درمیآید یا نه.