برنا: جوان
نوجوان کیست و چه تغییراتی در او رخ میدهد؟
دوران نوجوانی همان مرحلهٔ بین کودکی و بزرگسالی است. در این سالها، بدن، فکر و احساسات دستخوش تغییرهای مهمی میشوند. مثلاً قد و وزنت سریعتر از قبل رشد میکند، صدایت ممکن است بمتر شود و گاهی احساس میکنی دیگر آن کودک دیروز نیستی. به این دوره «برنا» هم میگویند؛ یعنی کسی که نیرو و توانایی تازهای پیدا کرده است.
| نوع تغییر | مثال در زندگی روزمره |
|---|---|
| تغییر جسمی | قد کشیدن، تغییر اندازهٔ کفش، نیاز به خواب بیشتر |
| تغییر فکری | بحث کردن دربارهٔ درسها، برنامه ریختن برای انجام تکالیف |
| تغییر عاطفی | حساس شدن به نظر دوستان، علاقه به استقلال از خانواده |
در این سن، مغزت بهتر میتواند آینده را پیشبینی کند. مثلاً وقتی میخواهی یک بازی رایانهای جدید نصب کنی، بیشتر از قبل به فکر زمان مجاز و عواقب آن میافتی. این یعنی داری «برنا» میشوی.
مسئولیتهای تازه در خانه و مدرسه
یکی از نشانههای نوجوانی این است که دیگران کارهای مهمتری را به تو میسپارند. در خانه شاید از تو خواسته شود گاهی برای خواهر یا برادر کوچکترت غذا درست کنی یا خرید سادهٔ نان را به تنهایی انجام دهی. در مدرسه نیز معلمها انتظار دارند پروژهٔ گروهی را بدون کمک بیوقفهٔ والدین پیش ببری. برای نمونه، میتوانی سرگروه یک تحقیق علمی شوی و زمان انجام کارها را بین همکلاسیها تقسیم کنی.
سه پرسش و پاسخ چالشی دربارهٔ نوجوانی
پاسخ: این احساس طبیعی است. در دورهٔ نوجوانی، ذهن تو مشغول شناخت خودش میشود. گاهی دوست داری تنها فکر کنی، دفترچهٔ خاطرات بنویسی یا به موسیقی گوش دهی. این یعنی داری هویت شخصی خود را میسازی. تنها بودن اشکال ندارد، به شرطی که ارتباط با خانواده و دوستان خوبت را هم حفظ کنی.
پاسخ: در این سن، فشار همسالان واقعی است. ولی «برنا» کسی است که میتواند «نه» بگوید. مثلاً اگر همه میخواهند از درس فرار کنند و به پارک بروند، تو میتوانی بگویی: «من اول تکلیف ریاضی را تمام میکنم، بعد میآیم.» ایستادگی روی حرف خودت نشانهٔ قدرت شخصیت توست.
پاسخ: میتوانی از روش «اول کار، بعد بازی» استفاده کنی. برای مثال، بعد از برگشتن از مدرسه نیم ساعت استراحت کن، بعد تکالیف مهم را انجام بده و سپس یک ساعت آزاد برای بازی یا دیدن فیلم داشته باشی. استفاده از برنامهٔ هفتگی کاغذی هم خیلی کمک میکند.
نوجوانی زمان کشف استعدادها، یادگیری مهارتهای تازه و تمرین استقلال است. شاید گاهی احساس کنی نه کودک هستی و نه بزرگسال، اما دقیقاً همین موقعیت به تو اجازه میدهد اشتباه کنی و از آن درس بگیری. هر روز که میگذرد، میتوانی یک کار کوچک را بدون کمک دیگران انجام دهی: اتاقت را مرتب کنی، برای خرید بروی، برنامهٔ درسیات را بنویسی. یادت باشد که «برنا» شدن یک شبه اتفاق نمیافتد، بلکه با قدمهای کوچک و محکم آغاز میشود. پس به خودت افتخار کن که در مسیر رشد قرار داری.